Sunday, August 19, 2012

Hak Milik Ke Atas Harta Oleh Bhikkhu


Setiap kali bhikkhu Thai, terutama yang jadi Ketua Bhikkhu meninggal dunia, masalah besar akan timbul. Masalah tersebut ialah masalah perebutan harta peninggalan bhikkhu tersebut. Maklumlah, sekarang ini ada bhikkhu yang bertaraf jutawan. Apabila bhikkhu meninggal dunia, sanak saudara terus jadi seperti lincah atau pacat yang terlihat betis manusia. Maka berlakulah perebutan antara pewaris si mati dengan pihak wat.

Lintah ini ingat harta peninggalan bhikkhu adalah miliknya selaku pewaris. Dia tidak pernah terfikir di sebaliknya, melainkan mahu mengambil harta tersebut. Harta itu boleh jadi tanah, kereta, duit dan sebagainya.

Sejarah telah membuktikan bahawa Siam pernah jadi kaya kerana harta peninggalan bhikkhu. Dikisahkan bahawa terdapat seorang jutawan Siam yang dahulunya kais pagi makan petang, kais petang makan malam, tiba-tiba jadi jutawan setelah saudaranya yang jadi bhikkhu meninggal dunia. Malahan terdapat berpuluh-puluh orang Siam pernah mendapat "durian runtuh" selepas saudaranya yang jadi Ketua Sami meninggal dunia. Durian runtuh ini berupa tanah, rumah kedai dan duit dalam bank.

Dalam banyak-banyak kisah, terdapat satu kisah yang paling menarik, iaitu kisah lintah tamak dengan Tok Than yang licik. Tok Than ini terkenal dengan sifat kedekutnya. Maka harta simpanannya tentulah banyak. Sewaktu beliau jatuh sakit, ramailah sanak saudara datang jaga kerana mengharapkan durian runtuh. Sambil menjaga Tok Than yang uzur, mereka pun bersoseh-soseh tentang harta Tok Than. Ada yang sudah berangan-angan mahu jadi jutawan segera. Hari yang dinanti-nantikan pun tiba. Tok Than meninggal dunia. Sanak saudara menyerbu dan menyelongkar kediaman. Mereka jumpa "harta amat bernilai" yang tersimpan di dalam berpuluh-puluh tin Milo di bawah katil. Mereka pun segera membua. Alamak! Najis kering. Ingatkan duit, rupa-rupa najis!

 Dalam Vinaya, siapakah yang patut mendapat harta peninggalan bhikkhu yang telah meninggal dunia, saudara mara atau pihak wat?

Dalam Dhamma-vinai, bhikkhu dilarang memiliki harta, maka tiada yang akan jadi rebutan selepas dia meninggal dunia. Buddha amat melarang bhikkhu mempunyai harta kerana kehidupan bhikkhu umpama "pengemis" yang makan dan pakai sekadar yang ada. Jadi, bhikkhu tiada sebarang harta, melainkan jubah dan batil. Dua "harta" ini mungkin tidak akan jadi rebutan.

Namun, bhikkhu tidak dapat melarang kaum Buddhis yang sattha menderma kepada mereka. Daripada derma itulah bhikkhu mula mendapat harta. Namun, bhikkhu yang mulia apabila menerima derma atau pemberian masyarakat, mereka akan menderma balik (Caga)  kepada orang atau pihak yang memerlukan bantuan. Mereka tidak menyimpan untuk dijadikan harta. Atau pun, ada juga yang membuat wasiat menyerahkan harta kepada wat atau badan kebajikan agar harta peninggalan tidak menimbulkan masalah perebutan.

Dalam undang-undang Thailand, ada dijelaskan bahawa: "Harta bhikkhu yang diperolehi sewaktu jadi bhikkhu, apabila bhikkhu itu mati, harta tersebut jadi milik wat, kecuali harta yang telah dibelanjakan atau telah diwasiatkan." Ini kerana harta yang diderma atau disedekah kepada bhikkhu adalah atas nama agama, bukan atas nama individu. Jika bhikkhu tersebut orang kampung biasa, tiada siapa akan menderma kepadanya. Maka jelaslah bahawa saudara mara atau waris tidak berhak satu sen pun. Apabila bhikkhu mati, sama ada harta itu ada di wat, di rumah atau di bank, semuanya jadi milik wat yang didiami bhikkhu tersebut. (Harta yang dimiliki sebelum jadi bhikkhu tetap jadi milik bhikkhu. Wat tidak ada hak ke atas harta itu).

"Harta yang telah dibelanjakan atau diwasiatkan" merujuk kepada harta yang telah diguna pakai sewaktu bhikkhu hidup, mungkin untuk belanja harian (duit) atau bhikkhu itu telah menderma kepada individu atau pihak tertentu. Bhikkhu yang baik mempunyai sifat suka memberi. Oleh itu, bhikkhu berhak "menggunakan" harta yang diderma oleh masyarakat untuk diderma balik kepada orang, pihak atau badan kebajikan lain atau melalui wasiat.

Kepada pewaris lintah yang berangan-angan mahu jadi pewaris harta bhikkhu yang meninggal dunia, lupakanlah angan-angan tersebut. Tidak usah tamak tidak tentu pasal. Itu harta Sanga, harta wat. Berdosa apabila pergi berebut dengan pihak wat. Orang orang Siam apabila berebut harta dengan wat, mati hingga tulang rebut pun orang masih bercakap.

Bagaimana dengan bhikkhu yang meninggalkan alam bhikkhu (la sikkha)? Ini satu lagi masalah. Biasanya, apabila bhikkhu keluar dari alam bhikkhu untuk kembali jadi orang biasa, ada berapa juta dalam bank, ada berapa buah kereta, ada berapa buah rumah atau ada berapa ekar tanah, semuanya "dibawa keluar" bersama sebagai  miliknya. Ini sesuatu yang salah. Bhikkhu tidak berhak ke atas harta tersebut. Harta tersebut diderma atas nama agama (untuk kegunaan agama). Bhikkhu adalah wakil agama. Setelah keluar dari kehidupan bhikkhu, dia tidak berhak lagi ke atas "harta agama" tersebut.

Akan tetapi terdapat kekecualiannya. Contoh, bhikkhu A mahu keluar dari kehidupan bhikkhu. Dia  menyerahkan hartanya kepada bhikkhu B di wat. Sekiranya bhikkhu B menderma harta itu kepada bekas bhikkhu A, maka bekas bhikkhu A boleh menerima harta tersebut.

Namun, perkara begini jarang berlaku. Yang selalu berlaku, bhikkhu "bawa keluar" semua harta yang diperolehi sewaktu jadi bhikkhu. Dengan harta itu, dia menyara hidup, berkahwin dan menyara anak isteri.

Oleh sebab bhikkhu Thai (Malaysia)  tertakluk di bawah Peraturan-peraturan Sangha Thai (Thailand), undang-undang ini mesti diterima pakai sebagai panduan kerana ia digubal mengikut Dhamma-vinai Sangha.

Mungkin ada orang bertanya apakah hukumnya melanggar peraturan ini? Hukumnya sama dengan orang yang menggunakan harta yang bukan miliknya. Itu harta milik agama, harta Sangha. Kharawas (Oang biasa) tidak berhak ke atasnya. Fikirlah sendiri apakah hukumnya.

Artikel ini saya tulis sebagai pedoman kepada bhikkhu yang berhati mulia tetapi tidak tahu tentang "harta Sangha" yang disimpannya agar apabila hendak meninggalkan alam bhikkhu boleh membuat perhitungan yang betul. Bagi bhikkhu yang berhati tidak mulia, tidak usah diperkatakan. Mereka tidak akan mengambil pusing harta Sangha atau harta agama, semua dibedalnya. Saya yakin masih ada yang berhati mulia dan tidak mahu menggunakan "harga agama" sebagai hak milik sendiri. Begitu juga dengan saudara mara bhikkhu yang meninggal dunia, tidak semua yang jadi seperti lintah kelaparan darah. Ada yang faham dan tidak terdetik untuk memiliki harta agama.


สิทธิในการเป็นเจ้าของทรัพย์สินของพระภิกษุ

          ปัญหาเกี่ยวกับทรัพย์สินของพระภิกษุที่เข้ามาอุปสมบทในพระพุทธศาสนาในระยะเวลาอันยาวนาน จะมีศรัทธาญาติโยมเลื่อมใสในพระภิกษุรูปนั้น มีการถวายจตุปัจจัยต่างๆไม่ว่าจะอาหารหวานคาว  เงินทองหรือที่อยู่อาศัย เช่น ถวายที่ดิน  เป็นต้น จะถวายในนามส่วนตัวคือถวายเฉพาะเจาะจงแก่พระภิกษุรูปนั้น ๆ โดยเฉพาะ หรือถวายไว้เป็นทรัพย์สินของวัด  กรณีถวายในนามส่วนตัวทรัพย์สินนั้นก็จะตกเป็นของพระภิกษุรูปนั้นหรือไม่ยังเป็นข้อสงสัยและถกเถียงกันอยู่  ปัญหาเหล่านี้มีมาตั้งแต่โบราณกาล โดยเฉพาะเมื่อพระภิกษุที่เป็นเจ้าของทรัพย์สิน มรณภาพลง ก็จะเกิดปัญหาว่า ทรัพย์สินของพระภิกษุจะตกเป็นของบุคคลใด  จะตกเป็นทรัพย์สินของวัดหรือจะตกเป็นของเครือญาติของพระภิกษุรูปนั้น จึงเป็นประเด็นถกเถียงกันว่าจะตกเป็นผู้ใด เพราะฉะนั้น จึงต้องมีกฎหมายบัญญัติชี้ขาดเอาไว้ ไม่ให้มีประเด็นถกเถียงกันต่อไป ตัวอย่างเช่น ทางภาคเหนือหรือทางล้านนา ก็มีกฎหมายบัญญัติเกี่ยวกับทรัพย์สินของพระภิกษุ ในกรณีเมื่อพระภิกษุรูปนั้นมรณภาพลง ได้บัญญัติไว้ในกฎหมาย  มังรายศาสตร์   ซึ่งเป็นกฎหมายของพระเจ้าเม็งรายมหาราช กษัตริย์ผู้ปกครองนครเชียงใหม่ กฎหมายมังรายศาสตร์ ได้บัญญัติเกี่ยวกับทรัพย์สมบัติของพระภิกษุ ไว้ดังนี้ [๑]

          “พระภิกษุไปต๋ายในเฮือน ข้าวของยังอยู่วัดก็ดี ภิกษุไปต๋ายที่วัดข้าวของยังอยู่ที่บ้านก็ดี คันบ่สั่งผู้ใดผู้หนึ่งไว้ ข้าวของนั้นเป็นของสงฆ์เสี้ยงแล  ผิว่าพระภิกษุ หากปั๋นผู้ใดว่าของอันนั้นกูปั๋นมึงบัดนี้แล ของอันนั้นบ่เป๋นของสงฆ์  พระภิกษุสั่งเป๋นกำด้วยอาลัยว่า คันกูต๋าย ของอันนี้มึงเอาเต็อะ คันกูบ่ต๋ายบ่อหื้อเน้อ แล้วต๋ายไปดั่งอั้น กิริยาอันพระภิกษุสั่งครัวไว้สันนี้ ของยังเป็นของสงฆ์  ผู้ที่พระภิกษุสั่งไว้หื้อนั้นจักเอาบ่ได้แล

          ตามกฎหมายมังรายศาสตร์ ของพระเจ้ามังราย ได้วางกฎเกณฑ์ไว้ว่า ทรัพย์สินของพระภิกษุรูปมรณภาพตกเป็นของสงฆ์ แต่หากพระภิกษุได้ยกทรัพย์สินอันใดให้บุคคลใดบุคคลหนึ่ง ตอนยังมีชีวิตอยู่ ทรัพย์สินนั้นเป็นของผู้ที่พระภิกษุนั้นยกให้ ไม่ตกเป็นของสงฆ์ แต่กรณี ที่พระภิกษุมีคำสั่งเผื่อตาย ยกทรัพย์สินให้บุคคลใด แม้ภายหลังพระภิกษุรูปนั้นมรณภาพ  ทรัพย์สินนั้นยังตกเป็นของสงฆ์อยู่  ไม่ตกเป็นของผู้ที่ยกให้ โดยคำสั่งเผื่อตายนั้น

          กรณียกทรัพย์สินให้โดยคำสั่งเผื่อตาย ตามกฎหมายมังรายศาสตร์นี้ มองดูเสมือนดั่งว่า ยกทรัพย์สินให้ โดยพินัยกรรม  ซึ่งทรัพย์สินนั้นน่าจะตกแก่บุคคลที่พระภิกษุรูปนั้นยกทรัพย์สินให้ โดยข้อกำหนดเผื่อตายดังกล่าว ซึ่งปรากฏในประมวลกฎหมายแพ่งและพานิชย์ ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ในมาตรา ๑๖๖๓ ข้อกำหนดยกทรัพย์สินโดยคำสั่งเผื่อตาย ด้วยวาจา  เช่นนี้ ปัจจุบันนี้ก็ยังไม่ถือว่าเป็นการยกให้โดยพินัยกรรมด้วยคำสั่งเผื่อตายดังกล่าว  พินัยกรรมด้วยวาจา   จะทำได้ต่อเมื่อ เจ้ามรดกตกอยู่ในอันตรายใกล้ความตาย หรือเวลามีโรคระบาด หรือสงคราม และต้องมีคำสั่งเผื่อตายยกทรัพย์สินนั้นต่อหน้าพยานที่อยู่ต่อหน้าพร้อมกันอย่างน้อยสองคน พยานสองคนนี้ต้องไปแจ้งต่อกรมการอำเภอโดยมิชักช้า ให้กรมการอำเภอจดข้อความที่ผู้ตายสั่งด้วยวาจากำหนดการเผื่อตายเรื่องทรัพย์สินนั้นไว้ให้พยานทั้งสองลงชื่อไว้เป็นหลักฐาน จึงจะถือว่าเป็นพินัยกรรมด้วยวาจานั้นต้องได้ทำเป็นหนังสือไว้ในภายหลัง จึงจะมีผลเป็นการยกให้ภายหลังตาย

          กรณีที่บัญญัติไว้ในกฎหมายมังรายศาสตร์ ที่ว่า” ภิกษุสั่งเป๋นกำด้วยอาลัยว่าคันกูต๋าย ของอันนี้มึงเอาเต๊อะ คันกูบ่ต๋ายบ่หื้อเน้อ แล้วต๋ายไปดังอั้น” ก็ไม่มีผลเป็นการยกให้ภายหลังการตายคือยังไม่เป็น พินัยกรรม  ที่จะมีผลทำให้ผู้ได้รับการยกให้ด้วยวาจานั้น  ได้รับทรัพย์สินหลังการตายของเจ้าของมรดก เช่นเดียวกับกฎหมายปัจจุบันเช่นกัน

          กล่าวโดยสรุปว่า ทรัพย์สินที่พระภิกษุได้มาระหว่างเป็นพระภิกษุนั้น เป็นทรัพย์สินที่ศรัทธาญาติโยม ได้ถวายไว้แก่พระภิกษุ ในฐานะผู้สืบทอดพระพุทธศาสนา ทรัพย์สินเหล่านั้น มิได้ถวายเป็นของส่วนตัวของพระภิกษุนั้น แต่ได้ถวายแด่พระภิกษุในฐานะเป็นตัวแทนพระพุทธศาสนา  ดังนั้น จึงถือว่าทรัพย์สินเหล่านั้นมิใช่ของพระภิกษุ แต่เป็นของวัด เมื่อพระภิกษุรูปนั้นมรณภาพลงไป ทรัพย์สินเหล่านั้นจึงตกเป็นของวัด ญาติพี่น้องจะเอาไปไม่ได้ ยกเว้นไว้แต่ทรัพย์สินนั้น ที่ได้มาก่อนอุปสมบทเป็นพระภิกษุ และมีการจำหน่ายทรัพย์สินระหว่างยังมีชีวิตอยู่หรือทำพินัยกรรมไว้ ซึ่งได้บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ [๒] มาตรา ๑๖๒๓” ทรัพย์สินของพระภิกษุที่ได้มาในระหว่างเวลาอยู่ในสมณเพศนั้น เมื่อพระภิกษุนั้นถึงแก่มรณภาพให้ตกเป็นสมบัติของวัดที่เป็นภูมิลำเนาของพระภิกษุนั้น เว้นไว้แต่พระภิกษุนั้นจะได้จำหน่ายไปในระหว่างมีชีวิตหรือโดยพินัยกรรม “ และได้บัญญัติไว้ใน มาตรา ๑๖๒๔ “ ทรัพย์สินใดเป็นของบุคคลก่อนอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ทรัพย์สินนั้นหาตกเป็นสมบัติของวัดไม่ และให้เป็นมรดกตกทอดแก่ทายาทโดยธรรมของบุคคลนั้น หรือบุคคลนั้นจะจำหน่ายโดยประการใดตามกฎหมายก็ได้

         เมื่อวิเคราะห์ตามมาตรา ๑๖๒๓ แล้ว ในเบื้องต้นอาจทำให้เข้าใจผิดได้ว่า ทรัพย์สินที่พระภิกษุได้มาในระหว่างอยู่ในสมณพศเป็นกรรมสิทธิ์ของพระภิกษุรูปนั้น ฉะนั้น ท่านจึงสามารถจำหน่ายไปในระหว่างมีชีวิตหรือโดยพินัยกรรมก็ได้ แต่หากพิจารณาถึงที่มาและเจตนารมณ์ของบทบัญญัติให้ถ่องแท้แล้ว จะเห็นว่าหาเป็นดังเช่นที่กล่าวมาข้างต้นไม่ กล่าวคือ มาตรา ๑๖๒๓ นี้มีที่มาจากกฎหมายลักษณะมรดก บทที่ ๓๖ ซึ่งตราไว้ว่า

         “มาตราหนึ่ง ภิกษุจุติจากอาตมภาพและคฤหัสถ์จะปันเอาทรัพย์มรดกนั้นมิได้เหตุว่าเขาเจตนาทำบุญให้แก่เจ้าภิกษุเป็นของอยู่ในอารามท่านแล้ว ถ้าเจ้าภิกษุอุทิศไว้ให้ทานแก่คฤหัสถ์ ๆ จึ่งรับทานท่านได้ “
             

         ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช ได้วิเคราะห์ เกี่ยวกับทรัพย์สินของพระภิกษุที่ได้มาในระหว่างอยู่ในสมณเพศไว้ ดังนี้[๓]

“มีข้อที่สังเกตได้ในเบื้องต้นว่าประมวลแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๖๒๓ ไม่เกี่ยวกับสมบัติของ วัด วัดเป็นนิติบุคคล...จึงถือสิทธิและมีสิทธิในทรัพย์สินได้ กรณีที่บัญญัติไว้ในมาตรา 1623 เกี่ยวเป็นเรื่องทรัพย์สินของพระภิกษุซึ่งถึงแก่มรณภาพ กฎหมายให้ทรัพย์สินของท่านที่ได้มาระหว่างอยู่ในสมณเพศตกเป็นสมบัติของวัดเป็นอีกเรื่องหนึ่งต่างหาก เหตุผลในทางนิตินัยและในทางศาสนาอยู่ที่ว่า พระภิกษุอยู่ในสถาบันอนาถาเป็นผู้ไม่หามาหรือสะสมไว้ซึ่งทรัพย์สมบัติ แต่ห้ามไม่ได้ที่จะมิให้ชาวบ้านถวายของเป็นจตุปัจจัยตามศรัทธา ซึ่งสำหรับพระบางองค์ที่เทศนาโปรดสัตว์เก่ง ๆ อาจได้กัณฑ์เทศนี้เป็นเงินสะสมไว้ถึงเรือนแสนก็ได้ ของที่ชาวบ้านถวายพระนี้ในทางหลักนโยบายถือว่าเป็นของที่เขาทำบุญในศาสนา ไม่ใช่ของให้แก่พระเป็นส่วนตัว เมื่อพระถึงแก่มรณภาพ กฎหมายจึงให้ตกเป็นสมบัติของวัด ว่ากันในทางนโยบาย บทบัญญัติเช่นนี้ย่อมเป็นผลดีไปอีกทางหนึ่ง เพราะถ้าไม่มีบทบังคับให้ทรัพย์สินของพระภิกษุตกเป็นของวัดเมื่อมรณภาพ “มีข้อสังเกตว่า ทรัพย์สินของพระที่ตกได้แก่วัดนั้น ตัวบทไม่ได้กล่าวว่าเป็นมฤดก และจะกล่าวว่าเป็นมรดกของพระก็กล่าวไม่ได้ เพราะสาเหตุในหลักการนโยบายที่ให้ทรัพย์ของพระตกเป็นของวัด ก็เพราะถือว่าเป็นของที่ชาวบ้านเขาทำบุญในพระศาสนา ไม่ได้ให้แก่พระเป็นส่วนตัว”

     และมีข้อยกเว้นที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๖๒๓ว่า “ทรัพย์สินของพระภิกษุจะตกเป็นของวัดต่อเมื่อท่านมิได้จำหน่ายไปในระหว่างชีวิต หรือโดยพินัยกรรม ข้อนี้เป็นไปตามพระธรรมวินัย ซึ่งผู้ทรงศีลเป็นพระภิกษุจะพึงบำเพ็ญจาคะ ทำบุญให้ทานแก่คนอื่น กฎหมายจึงได้บัญญัติยกเว้นไว้ให้ท่านจำหน่ายทรัพย์สินได้ ทั้งในระหว่างชีวิตและโดยพินัยกรรม ทรัพย์ใดที่ท่านได้จำหน่ายไปแล้วเช่นนี้ ย่อมไม่ตกเป็นสมบัติของวัด ประเพณีในทางปฏิบัติของพระภิกษุที่เคร่งในพระธรรมวินัย เมื่อได้จตุปัจจัยมาเป็นจำนวนมากน้อยเท่าใด ท่านมักจะจับสลากแจกจ่ายไปในบรรดาสามเณรและศิษย์วัด ไม่เก็บสะสมไว้ แม้ท่านจะทำพินัยกรรมจำหน่ายทรัพย์เมื่อท่านมรณภาพ ก็อยู่ในหลักการของการบำเพ็ญจาคะอยู่นั่นเอง ทางวัดจะโต้แย้งเอาเป็นสมบัติของวัดไม่ได้”  

             เมื่อพิจารณาดูถึงที่มาของมาตรา ๑๖๒๓ ประกอบกับวัตถุประสงค์แล้วจะเห็นว่าทรัพย์สินที่มีผู้ให้แก่พระภิกษุในขณะ อยู่ในสมณเพศนั้นกฎหมายถือว่าเป็นของที่ให้เพื่อทำบุญในพระพุทธศาสนา ไม่ได้ให้แก่พระภิกษุเป็นการส่วนตัว เพราะถ้าไม่ใช่เป็นพระภิกษุ ก็จะไม่มีคนทำบุญให้ หรือดังที่มีผู้ตั้งคำถามว่า“ถ้าไม่บวชจะได้มาหรือ”

 ส่วนการที่กฎหมายยอมให้พระภิกษุจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินที่ได้มาในระหว่าง อยู่ในสมณเพศได้นั้นก็เพื่อให้เป็นไปตามพระธรรมวินัยที่พระภิกษุจะพึงบำเพ็ญ จาคะ ทำบุญให้ทานแก่คนอื่น

        อนึ่ง มีข้อพึงสังเกตว่า กรณีที่พระภิกษุสึกออกจากสมณเพศ บุคคลนั้นจะนำทรัพย์สินที่ได้มาในระหว่างสมณเพศมาเป็นของตนเองได้หรือไม่ ประเด็นนี้ ว่ากันตามวัตถุประสงค์และเจตนารมณ์แล้วไม่อาจจะทำได้ เพราะถือว่าเป็นของที่มีผู้ให้แก่พระพุทธศาสนา ไม่ใช่ให้ในฐานะส่วนตัว   แต่อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติกรณีดังกล่าว ผู้ที่สึกจากสมณเพศมักจะนำทรัพย์สินที่ได้มาในระหว่างอยู่ในสมณเพศออกไปด้วย อีกทั้ง นักกฎหมายบางท่านยังได้ยกตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า กรณีข้างต้นสามารถกระทำได้ กล่าวคือ

            “ตัวอย่าง พระภิกษุ ก. อุปสมบทครั้งแรก ระหว่างอยู่ในสมณเพศมีผู้นำพระพุทธรูปทองคำ ๑ องค์มาถวาย หลังจากสึกแล้วได้อุปสมบทอีก ครั้งหลังมีผู้ถวายเงิน ๕๐,๐๐๐ บาท พระภิกษุ ก. นำเงินนั้นไปเก็บไว้ที่บ้าน ต่อมาพระภิกษุ ก. มรณภาพ ดังนี้ พระพุทธรูปทองคำตกทอดแก่ทายาทของพระภิกษุ ก. ก่อนอุปสมบทตามมาตรา ๑๖๒๔ ส่วนเงิน๕๐,๐๐๐ บาท ตกเป็นสมบัติของวัดเพราะเป็นทรัพย์ที่พระภิกษุ ก. ได้มาระหว่างอยู่ในสมณเพศ แม้ขณะมรณภาพเงินจำนวนนี้ไม่ได้อยู่ที่วัดที่เป็นภูมิลำเนา วัดก็มีสิทธิเรียกร้องเงินจำนวน ๕๐,๐๐๐ บาท นี้ได้ตามมาตรา ๑๖๒๓”   ทรัพย์สินที่มีอยู่ก่อนอุปสมบทในมาตรานี้ หมายถึง ที่มีอยู่ก่อนอุปสมบทครั้งสุดท้ายนั่นเอง ดังนั้น หากเป็นทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างดำรงสมณเพศครั้งก่อน แต่ลาสิขาบทออกไปแล้วกลับเข้ามาอุปสมบทใหม่ก็คงต้องถือว่าทรัพย์สินนี้ได้มาก่อนการดำรงสมณเพศนั่นเอง” ดังนั้น จึงน่าพิจารณาอย่างยิ่งว่า ควรแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการได้มาซึ่งทรัพย์สินของพระภิกษุระหว่างอยู่ในสมณเพศหรือไม่ โดยเฉพาะการแก้ไขโดยกำหนดให้ทรัพย์สินทั้งหมดที่ได้มาในระหว่างที่เป็นสมณเพศให้ถือเป็นทรัพย์สินของวัด



       [๑] อาจารย์ทองสุก ปิงเมือง, อคีตผู้พิพากษาศาลอุธรณ์ ฯ อาจารย์พิเศษ มจร. วิทยาเขตพะเยา

[๒]    รศ.มานิตย์  จุมปา, คณะนิติศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,  www.panyathai.or.th/.../การเป็นเจ้าของทรัพย์สินของพระภิกษุ.

No comments: