Friday, September 28, 2012

Achan Vipassana: Jalan Berliku Seribu Duri

Ajaran Buddha tidak boleh setakat belajar daripada buku atau mendengar khutbah sahaja. Itu sekadar teori. Untuk kenal ajaran Buddha, kita mesti masuk ke "bilik makmal" membuat ujian amali. Bilik makmal pula mesti dikawal oleh saintis yang bergelar achan. Sekarang di Malaysia terdapat beberapa bilik makmal yang tersohor.

Di Kelantan terdapat dua orang Achan Samadhi yang terbilang. Secara pribadi saya tidak begitu kenal dengan kedua-dua Achan ini. Cuma mendengar daripada mulut orang. Kisah kedua-duanya pelbagai - ada baik, ada buruk. Maklumlah mulut orang ada yang wangi, ada yang busuk. Kalau tidak silap saya pernah jumpa dengan kedua-dua Achan ini beberapa kali sahaja. Itu pun tidak pernah bersembang panjang, sekadar bertegur sapa oleh bhikkhu muda kepada bhikkhu yang lebih tua. 

Jadi seorang Achan bukan senang. Banyak cabaran dan dugaan. Fitnah, cerca, caci dan benci perkara biasa.  Umpama Achan yang dua orang ini, pelbagai soseh-soseh yang tersebar berkenaan mereka. Semuanya daripada mulut anak murid sendiri. 

Orang bilang Achan 1 sangat garang. Mungkin tegas, bukan garang. Namun, orang yang tidak biasa menganggapnya garang. Ramai belia Cina yang berminat dengan meditasi kenal Achan 1. Seorang belia memberitahu dia pernah tengok Achan 1 menyergah seorang wanita. Wanita tersebut beranak kecil pergi mendengar khutbah dhamma membawa anak. Anak menangis kelaparan. Wanita itu pun membancuh susu bagi anaknya. 

Achan 1 menyergah: "Anak bagi susu lembu (susu tepung), susu sendiri bagi suami!" 

Wanita itu tersentak. Muka merah menyala kerana malu atau marah, entahlah. Saya rasa bukan Achan marah, tetapi memberi nasihat dengan cara yang tidak berlapik. Susu ibu amat baik untuk kesihatan bayi. 

Achan 2 pula masa duduk di Kelantan dahulu selalu terkena penyakit lenguh-lenguh badan. Maklumlah orang yang sudah berumur. Maka selalu minta anak murid "Mea Chi" muda tolong picit-picit badan. Mae Chi muda-muda ramai di Samnak Achan 2 ketika itu. Apabila Mea Chi muda tak datang, Achan 2 akan mengerang kesakitan: "Bapa dah nak mati, anak ooi, datanglah picit badan!"

Kesian melihat Achan kesakitan, maka Mea Chi muda pun datang memicit-micit badan Achan. Mae Chi yang pergi bermeditasi di Samnak Achan datang daripada pelbagai latar belakang. Ada yang datang kerana minat dhamma. Ada yang datang kerana untuk "melepaskan nazar". Ada yang datang kerana putus cinta. Ada yang datang kerana kesunyian. Anak dara sunyi lalu datang buard Chi. Jikalau ada anak teruna sunyi datang buard phra dan mereka berjumpa? Waduh, seram dibuatnya!

Sedap sebenarnya apabila ada orang tolong urut badan, apatah lagi oleh orang muda yang jari jemarinya lembut. Kerana tidak tertahan dengan "drama" picit badan inilah, maka seorang Samanera terus meninggalkan Samnak lalu balik ke kampung. Samanera ini anak saudara kepada Achan 2. Dialah yang membawa cerita tidak enak telinga ini ke pengetahuan masyarakat. Sejauh mana benarnya, saya tidak tahu. Orang kata, Achan 2 tinggalkan Samnak di Kelantan kerana isu ini. 

Kenapa saya menulis kisah yang saya tidak lihat dengan mata sendiri? Saya sekadar ingin mengingatkan penganut agama Buddha yang berminat dengan meditasi apabila terdengar cerita begini tidak usah terus percaya. Mara atau Marn begitu gemar dengan orang yang hendak membuat kebaikan. Achan Samadhi ialah individu mulia yang sedang membuat kebaikan untuk diri, masyarakat dan agama. Oleh itu, Mara sangat suka datang kacau. Cerita yang tersebar sejenang dahulu berkenaan dua orang Achan di atas mungkin angkara Mara semata-mata. Anak murid tidak harus percaya. Teruskan pejam mata duduk Samadhi. Akan tetapi jangan sampai taksub. Sikap taksub bukan ajaran Buddha.

Orang yang pergi Samadhi ini suka taksub tidak keruan. Mudah percaya cakap orang. Sekali pergi jumpa Achan, dibawa balik berbakul-bakul cerita aneh-aneh dan ada yang tidak masuk akal. Misalnya ada orang pergi Samadhi di hutan belantara bersama Achan. Dia berkata sewaktu kawannya duduk Samadhi, segerombolan hantu datang kacau. Nasib baik Achan dapat tahu. Achan terbang datang menyelamatkan kawannya. Achan ini orang atau burung boleh terbang?

"Betul! Achan terbang datang!" katanya denga penuh yakin. "Pergilah kalau tak percaya!"

"Aku tak akan pergi kerana setahu aku hanya binatang bersayap saja yang boleh terbang. Orang mana boleh terbang!" kata kawan yang lain.

Saya terfikir dalam hati, meditasi ada sesuatu yang boleh dibahaskan. Saya malas mahu potong angin orang.

Buddha, Monggalan, Saribut, Ananda dan ratusan bhikkhu berjalan kaki sahaja dari satu tempat ke satu tempat. Dalam Maha Parinibbana Sutta, Buddha bersama ratusan bhikkhu melakukan perjalanan jauh dari Rajagaha ke Kusinara dengan melalui beberapa bandar yang terkenal. Mereka berjalan kaki, bukan terbang. Begitu terang seorang kawan. 

Pergi Samadhi itu bagus tetapi harus berpijak di dunia realiti. Tempat meditasi umpama bilik makmal. Di situ manusia menjalani ujian amali mencari realiti kehidupan. Jangan pula membawa balik cerita "kayangan" kerana agama Buddha ialah agama realiti, bukan agama "kayangan". Dhamma Buddha bukan khayalan atau fantasi, tetapi sains. Sains mesti boleh diterima akal. Saya tidak menafikan "kuasa luar biasa" yang ada dalam agama Buddha. Abinya 6 atau Vijja 3 memang ada. Namun, takkan pergi duduk Samadhi 2 hari sudah dapat Abinya 6 atau Vijja 3. Kuasa ini bukan untuk ditunjuk-tunjuk. Orang yang dapat kuasa ini pun berusaha menyembunyikannya daripada pengetahuan orang ramai kerana takut dituduh "menunjuk-nunjuk". Sikap menunjuk-nunjuk ditegah oleh Buddha. 

Percaya sesuatu harus beralasan. Jangan mudah percaya semata-mata kerana dia seorang Achan. Sudah lupakah Kalama Sutta? Sutta bagi mengubat penyakit mudah percaya atau yang orang Thai panggil "ngom-ngai". Penyakit ini berjangkit dan boleh membawa kepada kesesatan. Jangan "ngom-ngai" apabila mempercayai sesuatu.

"Duduk pejam mata bukan cara Buddha!" kata seorang kawan lain. Dia ini seteru sangat dengan puak yang pergi Samadhi. Entah kenapa saya tidak tahu. "Buddha tak pernah hafal apa-apa masa duduk Samadhi! Pejam mata dan hafal itu, hafal ini cara Resi, bukan cara Buddha!" 

Kawan yang seorang ini pun bukan main ekstrimnya.

"Sebenarnya kita duduk Samadhi sambil "pejam mata" dan hafal "Phuttho" agar hati cepat tenang.  Jikalau kita buka mata; maka mata melilau-lilau tengok benda di luar, hati susah mahu tenang. Kita hafal "Phuttho" agar fikiran menjasi fokus dan tidak bercelaru," balas kawan lain. 

Perkara yang penting, apabila kita pergi Samadhi, kita mesti tahu apakah tujuan dan pendekatan Samadhi yang dianjurkan Buddha. Pengetahuan ini penting supaya kita tidak "ngom-ngai", taksub dan sesat. Samadhi ialah proses mengheningkan minda bagi menyuburkan panya. Sebaliknya, ramai yang mengheningkan minda menyuburkan "ngom-ngai". Saya telah kerap mendengar cerita orang yang pergi Samadhi. Cerita mereka kebanyakan "terkeluar" daripada batasan ajaran Buddha. Apa yang mereka cerita tiada dalam ajaran Buddha. Saya tidak tahu di mana silapnya. Akan tetapi kenyataannya memang begitu. 

Duduk Samadhi lebih baik daripada duduk tuang bersama kawan-kawan yang tiada kesudahannya. Duduk tuang dari muda hingga tua tidak penuh-penuh. Apabila usia semakin tuan, badan semakin lemah, ada baiknya pergi cari Achan Samadhi. Sekurang-kurang boleh tenang fikiran. 












Wednesday, September 26, 2012

ยุคมืดพระพุทธศาสนาในอินเดีย


                                                         (tapak Universiti Nalanda, India)



ยุคมืดพระพุทธศาสนาในอินเดีย


พระพุทธศาสนาหลังสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช


พระเจ้าอโศกมหาราชครองราชย์อยู่ 41 ปี สวรรคตเมื่อ พ.ศ. 311 เมื่อสิ้นสมัยพระเจ้าอโศกมหาราชแล้ว ผู้สืบสันติวงศ์ของพระองค์ก็เสื่อมอำนาจลงจนแตกกระจัดกระจาย พระเจ้าแผ่นดินองค์ต่อ ๆ มาไม่สามารถจะรักษาอำนาจไว้ได้ การบำรุงพระพุทธศาสนาไม่แข็งแรงเหมือนสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช เมื่อประมาณ พ.ศ. 359 กษัตริย์วงศ์ของพระเจ้าอโศกมหาราชก็เสื่อมอำนาจลง พระพุทธศาสนาก็เริ่มเสื่อมลงเรื่อย ๆ สมัยนี้มีพราหมณ์คนหนึ่งชื่อว่า ศุงศ์ ได้ชิงราชสมบัติจากกษัตริย์วงศ์ของพระเจ้าอโศกมหาราช

แล้วตั้งตนเป็นกษัตริย์พระนามว่า ปุษยมิตร กษัตริย์พระองค์นี้เลื่อมใสในศาสนาพราหมณ์มาก
สมัยนี้ ศาสนาพราหมณ์ ซึ่งมีพระเจ้าปุษยมิตรเป็นราชูปถัมภ์ ก็ได้กระเตื้องขึ้นมามาก พระพุทธศาสนาซบเซาลง วัดวาอารามถูกทำลาย พระภิกษุสามเณรถูกฆ่า มีการตั้งรางวัลเป็นเงินจำนวนมากแก่ผู้ตัดศีรษะพระภิกษุได้ ภิกษุจำนวนมากหวั่นเกรงภัยได้หนีจากแคว้นมคธไปอยู่ทางภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ของของอินเดีย ขณะที่พระพุทธศาสนาในแคว้นมคธอันเป็นภาคกลางของอินเดียกำลังถูกมรสุมอย่างหนักนั้น พระพุทธศาสนานิกายสรวาสติวาทิน กำลังรุ่งโรจน์อยู่ทางภาคเหนือและภาคตะวันตกเฉียงเหนือ และนิกายมหาสังฆิกะกำลังรุ่งเรืองอยู่ทางอินเดียใต้


พุทธศักราช 500 - 800 ปี

พระพุทธศาสนาหยุดชะงักการการเผยแผ่ไปในอินเดีย


ในขณะที่พระพุทธศาสนาได้หยุดชะงักไปชั่วคราวจากอินเดีย เพราะขาดผู้อุปถัมภ์ และได้รับการเบียดเบียนจากพระเจ้าปุษยมิตรนั้น ดินแดนนอกอาณาจักรของพระเจ้าแผ่นดินที่นับถือศาสนาฮินดูนั้น ก็ได้ต้อนรับเอาพระพุทธศาสนาเข้าไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแคว้นบากเตรียน ซึ่งมีพระราชาชาติกรีกปกครองอยู่นั้น พระพุทธศาสนาก็ได้ตั้งมั่นและเจริญขึ้นตามลำดับมีพระสงฆ์ปกครองกับเป็นหมวดหมู่


พระเจ้ามิลินท์ประกาศศาสนา


พระพุทธศาสนามาเจริญเฟื่องฟูขึ้นอีกครั้งหนึ่งสมัยพระเจ้ามิลินท์ หรือพระเจ้าเมนันเดอร์ (Menander) ซึ่งเป็นกษัตริย์เชื้อสายกรีกที่มาปกครองอินเดียอยู่ระยะหนึ่ง เล่าความย้อนไปสักเล็กน้อยว่า เมื่อพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราชยกทัพเข้ารุกรานอินเดีย และเลิกทัพกลับไปนั้น แคว้นที่ทรงตีได้แล้วก็ได้โปรดให้แม่ทัพนายกองของพระองค์ปกครองดูแล ทิ้งกองทหารกรีกไว้บางส่วน ฝรั่งชาติกรีกเหล่านี้ได้ตั้งเป็นอาณาจักรอิสระขึ้น เมื่อพระเจ้าอเล็กซานเดอร์สวรรคตแล้ว อาณาจักรที่มีกำลังมากคืออาณาจักรซีเรียและบากเตรีย ปัจจุบันคือเตอรกีสถานและอัฟกานิสถาน ซีเรียเป็นอาณาจักรมหาอำนาจเป็นสื่อเชื่อมอารยธรรมกรีกกับอินเดียอยู่เป็นเวลานานถึง 247 ปี จึงถูกโรมันตีแตก ส่วนบากเตรียเดิมทีอยู่ในอำนาจของซีเรีย มาสถาปนาเป็นรัฐอิสระได้เมื่อ พ.ศ. 287 ซึ่งตรงกับรัชสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช เหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ในมุมนี้ของโลกสับสนวุ่นวายด้วยการแย่งชิงอำนาจกันอยู่ประมาณร้อยปีเศษ จนกระทั่งลุถึง พ.ศ. 392 พระราชาเชื้อสายกรีกพระองค์หนึ่ง พระนามว่า เมนันเดอร์ หรือที่เรียกในคัมภีร์บาลี พระเจ้ามิลินท์ ยกกองทัพตีเมืองต่าง ๆ แผ่พระราชอำนาจลงมาถึงตอนเหนือของลุ่มแม่น้ำคงคา เดิมทีมิได้ทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ได้ทรงขัดขวางการขยายตัวของพุทธศาสนาด้วยซ้ำไป เนื่องจากทรงแตกฉานในวิชาไตรเพท (ของพราหมณ์)


และศาสนาปรัชญาต่าง ๆ รวมทั้งพุทธศาสนาด้วย จึงประกาศโต้วาทีกับนักบวชลัทธิศาสนาต่าง ๆ ในเรื่องศาสนาและปรัชญา ปรากฏว่าไม่มีใครสู้พระองค์ได้ เวลานั้นพระเจ้ามิลินท์ประทับอยู่ที่นครสาคละ พระภิกษุสามเณรต่างครั่นคร้ามในวาทะของพระเจ้ามิลินท์ อยู่ไม่เป็นสุขในเมืองสาคละพากันอพยพไปอยู่ที่อื่นเสียหมดสิ้น เมืองสาคละว่างพระสงฆ์สามเณรอยู่ถึง 12 ปี จนกระทั่งคณะสงฆ์สมัยนั้นเลือกสรรพระเถระผู้สามารถรูปหนึ่งมายังเมืองสาคละ เพื่อสนทนาเรื่องศาสนาและปรัชญากับพระเจ้ามิลินท์ ท่านผู้นั้นคือพระนาคเสน พระเจ้ามิลินท์ทรงทราบข่าวนั้นเสด็จไปสนทนาเป็นเชิงปุจฉาวิสัชนา อภิปรายกันขึ้นเป็นเวลาหลายวัน ผลปรากฏว่าพระเจ้ามิลินท์ยอมแพ้พระนาคเสน ข้อสนทนาระหว่างนักปราชญ์ทั้ง 2 ท่านได้รวบรวมไว้เป็นคัมภีร์สำคัญคัมภีร์หนึ่ง เรียกว่า “มิลินทปัญหา”


พระเจ้ามิลินท์ได้ทรงประกาศพระพุทธศาสนาตั้งแต่ภูเขาฮินดูกูฎจนกระทั่งลุ่มแม่น้ำสินธู สมัยนี้พระพุทธศาสนาได้เจริญขึ้นมากในกรีก รวมทั้งซีเรียด้วย ซึ่งเราทราบได้จากหลักฐานต่าง ๆ เช่น เหรียญตราที่ทำเป็นรูปธรรมจักร และซากปรักหักพังของวัดวาอารามทางพระพุทธศาสนา นับว่าเป็นสมัยที่พระพุทธศาสนาได้เจริญรุ่งเรืองที่สุดในดินแดนแห่งนี้


พระพุทธศาสนาสมัยพระเจ้ากนิษกะ



เมื่อกษัตริย์วงศ์ ของพระเจ้าอโศกมหาราชเสื่อมอำนาจลง อินเดียก็เริ่มปั่นป่วน ชนชาติในทวีปเอเซีย ชื่อ ตาต ได้ยกทัพข้ามแม่น้ำสินธูเข้าไปหลายครั้ง มีการรบพุ่งกันหลายครั้งหลายคราว พระพุทธศาสนาที่อ่อนกำลังอยู่แล้วก็ยิ่งอ่อนกำลังลงอีก ต่อมาเกิดมีอาณาจักรขึ้นใหม่เรียกว่า กุษาณ กษัตริย์พระองค์แรกของวงศ์นี้คือ พระเจ้ากัทพิเสส หรือ กุชุล กะสะ กษัตริย์พระองค์นี้เป็นเผ่ากุษาณะ ซึ่งเป็นเผ่าหนึ่งของเผ่าง้วยจี ชนเผ่านี้เดิมได้อาศัยอยู่ในเตอรกีสตานของจีน (ปัจจุบันคือ มณฑล ซินเกียง)

ครั้นต่อมาพระเจ้ากนิษกะ กษัตริย์ในวงศ์กุษาณได้ขึ้นครองราชสมบัติ ตกราว พ.ศ. 621 – 643 กษัตริย์พระองค์นี้ทรงมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนามาก และได้แผ่เดชานุภาพไปในดินแดนตะวันตกเฉียงเหนือโดยตลอด จนถึงแคว้นคันธาระ แคชเมียร์ สินธู และบางส่วนของมัธยมประเทศ ทรงเป็นกษัตริย์ที่มีอำนาจราชศักดิ์ยิ่งใหญ่ เรียกกันว่าอโศกองค์ที่ 2

ในรัชสมัยของพระองค์นี้ พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานได้แผ่เข้าสู่เอเซียกลางและจีนอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง วรรณคดีพระพุทธศาสนาภาษาสันตกฤตได้เจริญขึ้นแทนภาษาบาลีมีพระภิกษุผู้ทรงความรู้เป็นจำนวนมาก เช่น ท่านปารศวะ ท่านอัศวโฆษ ท่านวสุมิตร เป็นต้น ท่านเหล่านี้ได้รจนาตำราพระพุทธศาสนาเป็นภาษาสันตกฤตเป็นจำนวนมาก ในด้านศิลปกรรมการแกะสลักแบบคันธาระซึ่งเป็นศิลปกรรมอันสวยงาม ก็ได้เจริญขึ้นอย่างสุดขีด ได้มีการสร้างพระพุทธรูป และพระโพธิสัตว์ขึ้น พระเจ้ากนิษกะได้รับสั่งให้สร้างวัด อาราม วิหาร พระสถูป และพระเจดีย์มากมาย พระเจดีย์องค์หนึ่งมีความสูง 400 ฟิต มีฐาน 5 ชั้น และฐานสูง 150 ฟิต

นอกจากนี้แล้วพระองค์ยังได้โปรดให้ชุมนุมสงฆ์ทำสังคายนา ซึ่งมหายานถือว่าเป็นการทำสังคายนาครั้งที่ 4 (ฝ่ายเถรวาทไม่ได้ยอมรับสังคายนาครั้งนี้) ได้กระทำกันอยู่ที่เมืองชาลันธระในแคว้นแคชเมียร์ ปรากฏว่ามีพระภิกษุมาประชุมกันมากเกินไป จึงได้คัดเลือกเอาพระอรหันต์เพียง 499 รูปเท่านั้น ยังไม่ครบจำนวน 500 รูป ที่ประชุมได้ลงมติคัดเลือกเอาท่านวสุมิตรเข้าร่วมประชุมให้ครบจำนวน 500 รูป ซึ่งขณะนั้นท่านยังไม่ได้บรรลุอรหัตเพราะยังปรารถนาโพธิสัตวภูมิอยู่ ซึ่งครบจำนวน 500 รูปพอดี และได้เลือกท่านเป็นประธานของที่ประชุม

พุทธศักราช 800 – 1100 ปี

ราชวงศ์คุปตะได้เกิดขึ้นทางอินเดียตอนเหนือเมื่อประมาณ พ.ศ. 800 กว่าปี ราชวงศ์นี้มีอำนาจแผ่ไปในที่ต่าง ๆ อย่างไพศาล และยืนนานมาได้เป็นเวลา 150 ปี จึงเสื่อม สมัยนี้เกิดลัทธิชาตินิยมขึ้น และได้มีการต่อสู้กันระหว่างลัทธิสากลนิยมพระพุทธศาสนาซึ่งจัดอยู่ในลัทธิสากลนิยมก็ถูกบีบคั้น เบียดเบียนและทำลายแล้วก็เสื่อมไป ส่วนศาสนาฮินดูกลับเจริญขึ้นสุดขีด

ต่อมา เมื่อพระพุทธศาสนาล่วงได้ประมาณ 900 ปี ชาติฮั่นหรือตาตมงคล พวกหนึ่งได้เข้ามามีอำนาจปกครองประเทศอินเดียเป็นเวลาประมาณ 50 ปี ได้ทำการทารุณกรรมต่อชาวอินเดีย ทำลายวัดวาอาราม ศาสนา และพระภิกษุสงฆ์ จึงทำให้พระพุทธศาสนาเสื่อมลงไปกว่าเดิมอีก เมื่อปี พ.ศ. 1070 อินเดียจึงสามารถขับไล่ชาติฮั่นออกไปจากอินเดียได้

เมื่อประมาณ พ.ศ. 940 - 957 นักจิกแสวงบุญของจีนชื่อฟาเหียน ได้เดินทางไปแสวงบุญในอินเดียและได้บันทึกเหตุการณ์ต่าง ๆ ทางพระพุทธศาสนาไว้อย่างละเอียด ซึ่งเราสามารถรู้ความเคลื่อนไหวของพระพุทธศาสนาในอินเดียสมัยนี้ ก็เพราะได้อาศัยหลักฐานจากการรายงานของท่านเป็นส่วนมากท่านฟาเหียน ได้บันทึกไว้ว่า ท่านได้พบพระพุทธศาสนาเจริญในที่ทุกแห่งที่ผ่านไป เว้นแต่ที่ กาโนช กบิลพัสดุ์ รามคาม เวสาลี และ คยา ณ สถานที่เหล่านี้ ที่กาโนช มีวัดฝ่ายเถรวาทอยู่เพียง 2 วัด ส่วนกบิลพัสดุ์ ได้กลายเป็นสภาพไปเป็นเมืองร้าง มีพระไม่กี่รูปดูแลรักษาสถานที่ และมีประชาชนอยู่ประมาณ 10 ครอบครัว ที่รามคามมีเพียงวัดเดียว ที่เวสาลีมีเหลืออยู่แต่มหาวันวิหาร แห่งเดียว ที่คยามีแต่วัดร้าง ที่อาฟกานิสถาน มีพระอยู่ถึง 3,000 รูป ทั้งเถรวาทและมหายาน ที่มถุรา พระพุทธศาสนาเจริญมาก ประชาชนให้ความเคารพนับถือพระอย่างสูง

เมื่อประมาณ พ.ศ. 1100 กว่าปี พระเจ้าหรรษวรรธนะ ทรงตั้งราชธานีขึ้นใหม่ที่เมืองกานยกพุทธ์ (ได้แก่กาโนช) ในปัจจุบัน อยู่ทางทิศเหนือของอินดีย พระเจ้าแผ่นดินองค์นี้ ทรงมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา หรือพราหมณ์พอ ๆ กัน ได้บำรุงศาสนาทั้งสองเสมอกัน พระองค์ทรงบำรุงมหาวิทยาลัยนาลันทามากกว่ากษัตริย์องค์ใด ๆ

สมัยนี้ พระพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์หรือฮินดูได้เจริญพอ ๆ กัน แต่พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายานนั้นได้หลอมตัวให้เข้ากับฮินดูได้ในบางประการ เช่นถือว่า พระพุทธเจ้าเป็นประดุจเทพเจ้าองค์หนึ่ง จึงเป็นเหตุให้มีรูปพระโพธิสัตว์ขึ้น พวกพราหมณ์ฮินดูในสมัยนั้นกล่าวอ้างว่า พระพุทธเจ้าได้ปรินิพพานไปแล้ว พระองค์ได้จากไปโดยไม่มีความเยื่อใย ไม่สามารถที่จะกลับมาช่วยมนุษย์ได้อีก ส่วนพระเจ้าของฮินดูนั้น ยังตามปกปักรักษาให้ความร่มเย็นเป็นสุขอยู่เสมอ ดังนั้น จึงไม่นับถือพระพุทธศาสนา

เพราะถือเสียว่า เมื่อเจ้าของศาสนาหมดแล้วก็เป็นอันแล้วไป เพื่อที่จะแก้ข้อกล่าวหานี้ มหายานจึงกล่าวว่า แม้พระพุทธเจ้าปรินิพพานแล้ว แต่ยังมีพระโพธิสัตว์ ซึ่งเป็นประดุจกับเทพเจ้าผู้มีความการุณย์ต่อมนุษย์ จะต้องขนสัตว์ทั้งหลายข้ามวัฏสงสารให้หมดเสียก่อน เมื่อคิดเช่นนี้จึงสร้างรูปพระโพธิสัตว์ขึ้น ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับพระเจ้าของฮินดูมาก แสดงว่า สมัยนี้พุทธศาสนาฝ่ายมหายานนั้นได้หลอมตัวเข้าหาศาสนาฮินดูมากที่สุด นอกจากนี้แล้ว ในด้านวรรณคดียังยอมรับเอาภาษาสันตกฤตเป็นภาษาวรรณคดีตามฮินดูด้วย

พุทธศักราช 1172 – 1187 ปี

ท่านสมณะเฮี้ยนจัง ภิกษุชาวจีน เดินทางไปในประเทศอินเดีย เมื่อประมาณพุทธศักราช 1172 - 1187 ได้กล่าวไว้ในบันทึกของท่านว่า สมัยนั้น พระพุทธศาสนาในอินเดียเริ่มเสื่อมแล้ว สถานที่สำคัญต่าง ๆ ของพระพุทธศาสนาอยู่ในสภาพทรุดโทรมที่เมืองเวสาสี มีวัดอยู่ประมาณ 100 วัด ซึ่งโดยมากได้ทรุดโทรมไปมากแล้ว มีเทวาลัยอยู่ 10 แห่ง และมีวัดพวกนิครนธ์มากมายที่กาโนช มีพุทธศาสนิกชน และพวกเดียรถีย์จำนวนพอ ๆ กัน มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่ 100 วัด มีพระภิกษุอยู่ 1,000 รูป มีเทวาลัยอยู่ 200 แห่ง และมีพวกเดียรถีย์อยู่หลายพันคนที่มถุรา มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่ 20 วัด มีพระภิกษุ 2,000 รูป ที่มติปุระ สรุงคะ พรหมปุระ ปรายาค โกสัมพี วิสาขะ และสาวัตถี มีวัดพุทธศาสนาอยู่แห่งละ 5 วัด ถึง 10 วัด และตามสถานที่เหล่านี้ มีพวกเดียรถีย์อยู่เป็นจำนวนมาก เช่นที่ สรุงคะ มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่เพียง 5 วัด มีเทวาลัยอยู่ 140 แห่ง ที่ปรายาค มีวัดพุทธศาสนาอยู่เพียง 2 วัด มีเทวาลัยอยู่มากมาย ที่โกสัมพีมีวัดพระพุทธศาสนาอยู่ 10 วัด มีเทวาลัยอยู่ 50 แห่ง ที่วิสาขะ มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่ 20 วัด มีพระภิกษุ 3,000 รูป ซึ่งสังกัดอยู่ในนิกายเถรวาท มีเทวาลัยอยู่ 50 แห่งที่มหาวิทยาลัยนาลันทา มีพระภิกษุนักศึกษา เป็นจำนวนหมื่น ล้วนแต่เป็นนิกายมหายานที่เมืองพาราณสี มีวัดพระพุทธศาสนาน้อย จำนวนพุทธศาสนิกชนน้อย มีผู้นับถือพระศิวะมากมายที่ปาฏลีบุตร มีพระและวัดน้อย สถานที่สำคัญของพระพุทธศาสนาชำรุดทรุดโทรมปราศจากผู้รักษาที่เปษวาร์ ซึ่งเป็นนครหลวงของพระเจ้ากนิษกะ และเป็นมาตุภูมิของพระอสังคะ และวสุพันธุ กำลังตกอยู่ในความยึดครองของพวกฮั่น

พระพุทธศาสนาได้รับความกระทบกระเทือน ถูกทำลายโดยพวกฮั่นอย่างย่อยยับ มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่ 1,000,000 วัด แต่อยู่ในสภาพหักพัง ถูกทอดทิ้งที่ตักสิลา มีวัดพระพุทธศาสนาอยู่มาก แต่ก็ถูกพวกฮั่นทำลายย่อยยับเช่นกันที่แคชเมียร์ มีวัดพระพุทธศาสนา 100 วัด มีพระภิกษุ 5,000 รูป ซึ่งวัดเหล่านี้เป็นผลิตผลของพระเจ้าอโศกมหาราช และพระเจ้ากนิษกะจึงอาจกล่าวได้ว่า ในสมัยที่ท่านภิกษุเฮี้ยนจังเดินทางไปอินเดียนั้น พระภิกษุกำลังจะหมดไปจากอินเดีย และวัดของพระพุทธศาสนาขาดผู้อุปถัมภ์ ตกอยู่ในสภาพชำรุดทรุดโทรม ส่วนศาสนาฮินดูนั้นได้เจริญขึ้นแทนที่


พุทธศักราช 1300 - 1500 ปี

เมื่อประมาณ พ.ศ. 1300 ปี มีพราหมณ์ผู้หนึ่งชื่อ สังกราจารย์ ซึ่งเป็นนักปราชญ์และนักสอนศาสนาคนสำคัญของฮินดู ได้ประกาศศาสนาฮินดูอย่างเอาจริงเอาจัง ท่านผู้นี้ได้เอาหลักปรัชญาของศาสนาต่าง ๆ ในอินเดีย รวมทั้งของพระพุทธศาสนาด้วย เข้าผสมผสานกัน แล้วได้ยกเอาพระพุทธเจ้าขึ้นเป็นนารายณ์อวตารอีกปางหนึ่ง คือ ปางที่ 9 แล้วกล่าวอ้างว่า พระพุทธศาสนากับศาสนาฮินดูเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ครั้งนี้ ศาสนาพุทธถูกศาสนาพราหมณ์กลืนเสียสนิท ประชาชนได้หันไปนับถือศาสนาฮินดูมากขึ้นตามลำดับ จนลืมพระพุทธศาสนา

ท่านสังกราจารย์ ผู้นี้ได้เดินทางเข้าไปประกาศศาสนาในประเทศเนปาลด้วย และได้ทำให้พระพุทธศาสนาในเนปาลอ่อนกำลังไปมาก

ประมาณ ปี พ.ศ. 1500 พระพุทธศาสนาได้ผสมกับลัทธิตันตระ ของฮินดู ซึ่งเป็นลัทธิของคนชั้นต่ำ พระพุทธศาสนาในยุคนี้จึงได้ชื่อว่า “พุทธตันตระ” เกิดสัทธรรมปฏิรูปกับศาสนาฮินดู ทำให้พระพุทธศาสนาถึงแก่ความเสื่อม

พระพุทธศาสนาที่ผสมกับลัทธิตันตระของฮินดูได้นำเอาประเพณี พิธีกรรมอันลึกลับน่ากลัว และลามกอนาจารมาปฏิบัติ เช่นข้อปฏิบัติ 5 ประการ ซึ่งขึ้นต้นด้วย ม ได้แก่

1. มางสะ ได้แก่การกินเนื้อ

2. มัตสยา ได้แก่การกินปลา

3. มุทรา ได้แก่การแสดงท่ายั่วยวนให้เกิดกิเลสตัณหา

4. มัทยะ ได้แก่การดื่มน้ำเมา

5. ไมถุน ได้แก่การเสพเมถุนธรรมโดยวิธีที่สกปรก

หนังสือ ศรีสมาช (คุยหสมาช) สาธนมาลา และชญานุสิทธิ เป็นต้น ซึ่งเป็นคัมภีร์ของนิกายวัชรยาน ได้สอนให้มีการเหยียบย่ำแม้กระทั่งศีล 5 สนับสนุนให้มีการฆ่า การลัก การเสพเมถุนธรรม และการดื่มน้ำเมา

ผู้ที่จะเข้าพิธีตามลัทธิตันตระจะต้องปฏิบัติ 5 ข้ออย่างเคร่งครัด ถือว่าเป็นการบูชาพระศักติ ในสถานที่บางแห่ง เมื่อผู้หญิงจะไหว้พระจะต้องเปลื้องเครื่องแต่งตัวออกทั้งหมดแล้วแสดงการร่ายรำไปจนเสร็จพิธี เมื่อเสร็จพิธีใหม่ ๆ จะมีการเล่นกันอย่างลามกที่สุด

นักปฏิบัติ ยอมรับว่า ลัทธิ 5 ข้อนี้ไม่ดี เป็นมายา และเป็นเครื่องกีดกันไม่ให้คนไปสวรรค์นิพพานได้ คนโดยมากมักจะติดอยู่ในสิ่งเหล่านี้ ดังนั้น จึงต้องหาความชำนาญในสิ่งเหล่านี้ให้มากเท่าที่จะมากได้ เมื่อนาน ๆ เข้าก็จะเกิดเบื่อไปเอง เมื่อยังไม่รู้ไม่ชำนาญและยังมิได้มีประสบการณ์มาด้วยตนเอง อย่างช่ำชองแล้ว ก็จะเป็นการยากที่จะเกิดความเบื่อหน่ายได้ ต้องเล่นวิธีหนามยอกเอาหนามบ่ง

มีนักปฏิบัติบางท่านถือยิ่งขึ้นไปว่า ผู้ที่ยังไม่ผ่านการเสพเมถุนธรรมจะไปนิพพานไม่ได้ เพราะจิตใจยังลังเลอยู่ ต้องเสพเมถุนธรรมให้ถึงที่สุดจนเกิดความเบื่อหน่าย เมื่อเกิดความเบื่อหน่ายแล้ว ก็เป็นการง่ายที่จะดำเนินไปสู่พระนิพพาน

อย่างไรก็ตาม ลัทธิตันตระ นี้มีผู้ปฏิบัติแพร่หลายอยู่ทางอินเดียตะวันออก คือใน แคว้นเบงกลอล อัสสัม โอริสสา และ บิฮาร์ มหาวิทยาลัยวิกรมศิลา เป็นศูนย์ศึกษาลัทธินี้ และต่อมาลัทธินี้ได้แผ่เข้าไปสู่ประเทศธิเบตด้วย


พุทธศักราช 1700 ปี

ในขณะที่ลัทธิพุทธตันตระ กำลังได้รับการปฏิบัติอย่างแพร่หลายในอินเดียทางเหนือ และทิศตะวันออกในหมู่ชนชั้นต่ำ พระพุทธศาสนาดั้งเดิมก็ถึงแก่ความเสื่อม เกิดสัทธรรมปฏิรูปผสมผสานกันเข้า จนแทบหาความบริสุธิ์ไม่ได้นั้น กษัตริย์มุสลิมก็ได้เคลื่อนกองทัพอันเกรียงไกรเข้ายึดอินเดียทางทิศเหนือไว้ได้ครอบครองโดยเด็ดขาด ชาวมุสลิมได้ทำลายวัดวาอาราม และสถานที่สำคัญของพระพุทธศาสนา ฆ่าพระภิกษุสามเณรตายนับจำนวนพัน ๆ กองทัพม้าของมุสลิมได้เข้าบุก และเผามหาวิทยาลัยนาลันทา ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยอันยิ่งใหญ่ที่สุดในสมัยนั้นอย่างราบเรียบ มหาวิทยาลัยที่ยิ่งใหญ่ได้กลายเป็นสุสานของพระภิกษุสามเณรไปในชั่วพริบตาเดียว พระภิกษุสงฆ์ถูกบังคับให้สึก รูปใดไม่สึกก็จะต้องถูกประหารชีวิต หรือไม่ก็หลีกหนีไปอยู่ในประเทศใกล้เคียง ซึ่งโดยมากได้ไปอาศัยอยู่ที่เนปาล และธิเบต

ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา พระพุทธศาสนาก็ได้เสื่อมและหมดไปจากอินเดียโดยไม่มีอะไรเหลือให้ปรากฎ นอกจากซากปรักหักพังของสถานที่สำคัญของพระพุทธศาสนา และพระพุทธรูปที่ถูกทำลายเป็นส่วนมาก และสิ่งเหล่านี้ก็ได้ถูกทอดทิ้งลบเลือนไปจากความทรงจำของชาวอินเดีย มาเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 800 ปี จึงไม่เป็นการแปลกเลยว่า เพราะเหตุไรชาวอินเดียทุกวันนี้จึงไม่รู้จักพระพุทธศาสนา


พุทธศักราช 2100 ปี

เมื่อประมาณ พ.ศ. 2100 ปีเศษ ชาวยุโรป มีชาติโปรตุเกส วิลันดา และอังกฤษ ได้เดินทางเข้ามาค้าขายติดต่อกับอินเดียและในที่สุดอังกฤษก็เข้าครอบครองอินเดียได้ ในระยะนี้อังกฤษก็ได้นำศาสนาของตนคือคริสตศาสนา เข้ามาเผยแพร่ในอินเดียด้วย อินเดียได้ต้อนรับเอาศาสนาใหม่อีกศาสนาหนึ่ง แต่คริสตศาสนาก็ไม่สามารถที่จะกลืนศาสนาฮินดูได้ เพราะอังกฤษมุ่งอำนาจในการเมืองมากกว่าทางศาสนา สมัยนี้ศาสนามุสลิมอ่อนกำลังลงไปบ้าง ศาสนาฮินดูกลับเจริญขึ้นสุดขีด ศาสนาเชนก็มีบ้างประปราย ซึ่งโดยมากมีผู้นับถือที่แคว้นบอมเบย์ ในหมู่พวกพ่อค้าชาวกุชราตี ที่แคว้นเบงกอลและแคว้นพหารบ้างบางส่วน ศาสนาเชนนั้น แม้จะมีคนนับถือกันน้อย แต่เชนศาสนิกโดยมากก็เป็นคนร่ำรวย วัดของศาสนาเชนสะอาดและสวยงามทุกแห่ง ไม่เหมือนกับวัดฮินดู ซึ่งโดยมากสกปรก ส่วนพระพุทธศาสนานั้นได้ถูกทอดทิ้งลบเลือนไปจากความทรงจำของชาวอินเดียอย่างสนิ


วิเคราะห์ถึงสาเหตุที่พระพุทธศาสนาเสื่อมจากอินเดีย

สาเหตุที่ทำให้พระพุทธศาสนาเสื่อมจากอินเดียนั้น มีหลายท่านได้ตั้งข้อสงสัย ว่าทั้ง ๆ ที่อินเดียเป็นแดนเกิดของพระพุทธศาสนา ทำไมพระพุทธศาสนาจึงได้ได้เสื่อมไปจากประเทศอินเดีย ปัญหานี้มีคนสงสัยกันมาก แต่ก็มีน้อยคนที่ได้สนใจในปัญหานี้กันอย่างแท้จริง และก็มีจำนวนมากที่ยังไม่ทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องนี้ จึงสมควรที่จะค้นหาและวิเคราะห์ถึงสาเหตุ ในเรื่องนี้ ซึ่งพอจะกล่าวโดยย่อได้ดังนี้

เหตุภายใน

1. ความเสื่อมศีลธรรมของพุทธบริษัท หมายถึงผู้ที่นับถือพุทธศาสนาเองทั้งภิกษุและฆราวาสไม่สนใจต่อการประพฤติธรรมเหินห่างจากศีลธรรม มีหลักฐานปรากฏว่า “พระไม่ศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัย ปฏิบัติไม่ถูกต้องตามพระธรรมวินัย อยู่อย่างเกียจคร้าน อยู่อย่างไร้ค่า ใช้ชีวิตอย่างชาวโลก ชอบเที่ยวเตร่หาความแพลิดเพลิน แม้จะห่มผ้ากาสาวพัตร์ แต่ฆ่าสัตว์ตัดชีวิต เลี้ยงปศุสัตว์ และมีเมีย มีลูก”

เหตุการณ์ที่กล่าวนี้เกิดขึ้นในพุทธศตวรรษที่ 12 ตามบันทึกของท่านสมณะเฮี้ยนจัง (พระถังซัมจั๋ง)ถอยหลังไปอีก 2 ศตวรรษ คือพุทธศตวรรษที่ 10 มีบันทึกหลักฐานตามประวัติศาสตร์ของแคว้นจัมมูและแคชเมียร์ว่า“ครึ่งหนึ่งของวัดบางวัดในแคว้นแคชเมียร์ จัดให้เป็นที่อยู่ของพระที่มีความประพฤติดีและไม่มีเมีย ส่วนอีกครึ่งหนึ่งของวัดจัดให้เป็นที่อยู่ของพระที่มีลูกเมียและมีทรัพย์สมบัติมาก”

ในต้นพุทธศตวรรษที่ 13 ท่านสมณะอีจิง ภิกษุชาวจีนที่ไปสืบศาสนาในอินเดีย และใช้เวลาอยู่ในอินเดียนานถึง 25 ปี ได้บันทึกไว้ว่า “วัดส่วนมากในอินเดียทำไร่ เลี้ยงวัวมีคนรับใช้ในวัด บางวัดก็ตระหนี่ถี่เหนียวไม่ยอมแบ่งผลผลิตให้ใคร เป็นการไม่สมควรที่วัดจะมีทรัพย์สมบัติมากมาย มียุ้งฉางเต็มไปด้วยข้าวเปลือก (เก็บไว้จนเสีย) มีคนใช้ชายหญิงมีเงินทองและทรัพย์สมบัติที่เก็บไว้เฉย ๆ ไม่ได้ใช้มันให้เป็นประโยชน์” รวมความว่าพระภิกษุในอินเดียเวลานั้นไม่อยู่ในศีลในธรรม ฆราวาสทั่วไปก็เป็นเช่นเดียวกัน

2. การแตกแยกนิกาย และการขัดแย้งกันในเรื่องลัทธินิกาย ได้แตกแยกออกเป็น 18 นิกาย มาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 2 นิกายเหล่านี้ต่างทะเลาะวิวาทกันด้วยทิฏฐิที่แต่ละนิกายยึดถืออยู่ ไม่กลมเกลียวสามัคคีกัน นำมาซึ่งความเสื่อมแก่หมู่คณะเปิดทางให้ผู้มุ่งร้ายทำลายได้โดยง่าย

ความแตกสามัคคี ไม่มีความปรองดองกัน แก่งแย่งชิงดีชิงเด่นกันเป็นใหญ่ หลงใหลในลาภยศสักการะ ไม่ประพฤติตามพระธรรมวินัย ติดอยู่ในพิธีกรรมมากกว่าการศึกษาและปฏิบัติธรรม เปลี่ยนแปลงแก้ไขคำสอนอันดั้งเดิม เพิ่มเติมขึ้นมาใหม่ ทำให้เกิดสัทธรรมปฏิรูป ซึ่งได้เกิดขึ้นแม้แต่สมัยที่พระพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่ เช่น เรื่องการแตกสามัคคีของพระภิกษุชาวเมืองโกสัมพี และพระเทวทัตต์ เป็นต้น และได้มีสืบต่อ ๆ กันมา ไม่ขาดระยะ นับว่าเป็นจุดอ่อนอย่างหนึ่งในวงการของพระพุทธศาสนาอันเป็นเหตุให้ศาสนาอื่น ๆ ฉวยโอกาสโจมตีได้

3. คำสอนของพระพุทธศาสนาเป็นคำสอนที่ทวนกระแส คือตรงดิ่งสู่ความเป็นจริง เป็นการฝืนใจคน ต้องดึงคนเข้าหาหลัก มิใช่ดึงหลักเข้าหาคน ไม่บัญญัติหรือสอนไปตามความชอบพอของคนบางคนแต่สอนไปตามความจริงอย่างตรงไปตรงมา จึงทำให้ผู้มักง่ายเกิดความเอือมระอา พากันไปหาคำสอนที่ถูกกับอัธยาศัยของเขา

4. หลักคำสอนเกี่ยวกับการปฏิเสธวรรณะของพระพุทธศาสนา ทำให้ขัดต่อความคิดเห็นของคนชั้นสูงและคนชั้นต่ำ ผู้ยึดมั่นอยู่ในลัทธิประเพณี พวกคนชั้นสูงก็ไม่อยากให้มีการเลิกการถือชั้นวรรณะ คนชั้นต่ำก็ไม่ต้องการให้ล้มเลิกลัทธิประเพณีของเขา คนชั้นต่ำไม่ได้นับถือศาสนาด้วยปัญญา แต่นับถือด้วยการยึดมั่นอยู่ในพิธีกรรม จึงทำให้เป็นการขัดต่อความเชื่อถือของเขา พระพุทธศาสนาจึงเหมาะสมกับคนชั้นกลางมากกว่าชนชั้นอื่น ๆ (หมายถึงชาวอินเดีย)

5. เพราะพระพุทธศาสนารับเอาลัทธิตันตระของฮินดูมาปฏิบัติ ซึ่งเป็นการขัดต่อคำสอนดั้งเดิมของพระพุทธศาสนา


เหตุภายนอก

1. การมุ่งร้ายของพวกลัทธิศาสนาพราหมณ์ ซึ่งหาโอกาสทำลายพระพุทธศาสนาอยู่ตลอดเวลา คัมภีร์ปุราณะของพราหมณ์ได้ประกาศออกมาว่า “การเห็นพระในพุทธศาสนาทุกครั้งแม่แต่ในความฝัน เป็นอัปมงคล ควรหลีกเลี่ยงเสีย” และได้วางกฎไว้ว่า “การเข้าไปในบ้านของชาวพุทธถือเป็นบาปหนักของพวกพราหมณ์”ในยุคหลัง ๆ นักปราชญ์ทางฮินดูหลายคนโจมตีพระพุทธศาสนาอย่างรุนแรง นักปราชญ์เหล่านั้นเป็นที่นิยมนับถือของชาวอินเดียส่วนใหญ่ คนส่วนมากเชื่อถือ จึงเลื่อมศรัทธาในพระพุทธศาสนาไปด้วย พวกที่ไม่เลื่อมใสอยู่แล้วก็หันหลังให้ทีเดียว

2. ถูกศาสนาพราหมณ์กลืน เมื่อศาสนาพราหมณ์ฟื้นฟูแล้ว เอาหลักธรรมสำคัญ ๆ ของพระพุทธศาสนาไปสั่งสอน และอ้างว่าเป็นหลักธรรมของพราหมณ์ เพราะศาสนาพราหมณ์มีมาก่อน ดังที่พราหมณ์ชื่อสังกราจารย์ ซึ่งเป็นนักปราชญ์และนักสอนศาสนาคนสำคัญของฮินดู ท่านผู้นี้ได้เอาหลักปรัชญาของศาสนาต่าง ๆ ในอินเดีย รวมทั้งของพระพุทธศาสนาด้วย เข้าผสมผสานกัน แล้วได้ยกเอาพระพุทธเจ้าขึ้นเป็นนารายณ์อวตารอีกปางหนึ่ง คือ ปางที่ 9 แล้วกล่าวอ้างว่า พระพุทธศาสนากับศาสนาฮินดูเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ครั้งนี้ ศาสนาพุทธถูกศาสนาพราหมณ์กลืนเสียสนิท ประชาชนได้หันไปนับถือศาสนาฮินดูมากขึ้นตามลำดับ จนลืมพระพุทธศาสนากษัตริย์อินเดียในยุคนั้น แม้จะนับถือพระพุทธศาสนาก็หาได้นับถือพระพุทธศาสนาอย่างเดียวไม่ นับถือพราหมณ์ควบคู่ไปด้วย สร้างเทวรูปและพระพุทธรูปประดิษฐานไว้ในที่เดียวกัน และรูปพระโพธิสัตว์ของมหายานมีลักษณะคล้ายเทวรูปของพราหมณ์มาก พระเจ้าหรรษะวรรธนะ ซึ่งเป็นอุปถัมภกองค์สำคัญของพระพุทธศาสนานั้นนอกจากบูชาพระพุทธเจ้าแล้ว ยังบูชาพระศิวะและรูปพระอาทิตย์ด้วย กษัตริย์ราชวงศ์ปาละของเบงกลอลก็ทำนองเดียวกัน แม้จะอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา แต่ก็ไม่เคยห่างลัทธิพราหมณ์เลยรวมความว่าพุทธกับพราหมณ์ในสมัยนั้น สับสนปนเปกันจนไม่รู้ไหนพุทธไหนพราหมณ์ ในที่สุดสิ่งที่ใหญ่กว่าก็กลืนสิ่งที่เล็กกว่า คือพุทธศาสนาถูกกลืนหายเข้าไปในศาสนาพราหมณ์หรือฮินดู

3. ขาดผู้อุปถัมภ์ พระพุทธศาสนาเจริญและดำรงมาได้ก็เพราะมีพระเจ้าแผ่นดินให้ความอุปถัมภ์บำรุง เมื่อสิ้นกษัตริย์ผู้มีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาแล้ว ทำให้พระพุทธศาสนาต้องขาดผู้อุปถัมภ์ ไม่ได้รับการบำรุงส่งเสริม ซึ่งพอจะเห็นได้ว่าพระพุทธศาสนาได้เจริญในรัชกาลของพระเจ้าอโศกมหาราช พระเจ้ามิลินท์ และพระเจ้ากนิษกะ เป็นต้น ซึ่งกษัตริย์ทั้ง 3 พระองค์นี้ทรงมีความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนามาก

4. การทำลายล้างของกษัตริย์นอกพระพุทธศาสนา ข้อนี้ได้ทำเป็นระยะ ไ ไม่ได้ทำติดต่อกัน เริ่มตั้งแต่พระเจ้าปุษยมิตร มาจนถึงการการทำลายล้างของพวกฮั่นหรือตาต เผ่ามองโกลที่เข้ามารุกรานอินเดีย กษัตริย์องค์หนึ่งของพวกฮั่น มีนิสัยโหดร้ายทารุณ นับถือศาสนาพราหมณ์นิกายไศวะ บูชาพระศิวะ ไม่พอใจพระพุทธศาสนา ทำลายล้างพุทธศาสนสถานเสียถึง 1,600 แห่ง เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 12 ตอนปลายพระเจ้าศศางกะอีกองค์หนึ่ง เป็นกษัตริย์ที่มุ่งทำลายล้างพระพุทธศาสนา เป็นคนในวรรณะพราหมณ์ นับถือศาสนาพราหมณ์นิกายไศวะ ทรยศปลงพระชนม์พระเจ้าราชยวรรธนะ แห่งแคว้นเบงกอลแล้วขึ้นครองราชย์ เป็นกษัตริย์ที่โหดร้ายทารุณ ได้กำจัดพระสงฆ์ในนครกุสินาราเสียสิ้น นอกจากนี้ยังโยนรอยพระพุทธบาทซึ่งทำด้วยศิลาที่เมืองปาฏลีบุตรลงแม่น้ำคงคา และโค่นต้นศรีมหาโพธิ์ (ต้นที่ 2) ที่พุทธคยาจนถึงรากแล้วยังเอาไฟสุมส่วนที่เหลือเพื่อไม่ให้งอกขึ้นอีก ทรงให้ย้ายพระพุทธรูปสำคัญออกจากพุทธคยานั้น แล้วให้เอาศิวลึงค์เข้าไปประดิษฐานไว้ท่ามกลางวิหาร (ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2500 นี่เอง รัฐบาลอินเดียจึงให้เอาศิวลึงค์ออกไป แล้วนำพระพุทธรูปมาประดิษฐานไว้อย่างเดิม) เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นราวกลาง ๆ พุทธศตวรรษที่ 12

5. การทำลายล้างของพวกมุสลิม ตกปลายพุทธศตวรรษที่ 12 ดมฮัมหมัดเบนกาซิม ขุนพลอิสลามได้ยกกองทัพจากด้านตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย เข้าโจมตีแคว้นสินธุและแคว้นมลตาน เข้ายึดครองบริเวณนี้ไว้ตั้งราชวงศ์อิสลามขึ้นเป็นเวลานานถึง 3 ศตวรรษ เจ้าครองนครของอินเดียเวลานั้น ได้ผนึกกำลังกันต่อต้านการบุกของอิสลามอย่างเหนียวแน่น เพื่อมิให้กองทัพอิสลามล่วงล้ำเข้าไปในลุ่มแม่น้ำคงคาคราวหนึ่งที่แคว้นราชสถาน สงครามระหว่างฮินดูกับอิสลามระเบิดขึ้น พวกเจ้าราชบุตร คือพวกวรรณะกษัตริย์ชาวฮินดูได้ต่อสู้อย่างกล้าหาญเด็ดเดี่ยวตามอุดมคติที่ว่าต้อนรับมิตรอย่างดีที่สุด ไม่หันหลังให้ศัตรู ไม่รู้จักคำว่ายอมแพ้ ถือสัตย์ยิ่งกว่าชีวิต แต่พวกราชบุตรพ่ายแพ้ตายในที่รบหมด ชายาของท่านเหล่านั้นไม่ยอมตกเป็นเชลยของอิสลาม ได้ก่อไฟขึ้นแล้วกะโดดเข้ากองไฟหมดทุกคนคณะสงฆ์ในพระพุทธศาสนาก็พลอยย่อยยับไปด้วย วัดในพระพุทธศาสนาในภาคตะวันตกของอินเดียมีเป็นจำนวนหมื่นถูกพวกอิสลามเผาผลาญหมด ทรัพย์สมบัติใดที่พอขนเอาได้ก็เอาไป พระสงฆ์จำนวนแสนหนีเข้าแคว้นเบงกอลและมคธ

พุทธศตวรรษที่ 15 อิสลามยึดเดลฮีได้ พุทธศตวรรษที่ 16 อินเดียภาคเหนือส่วนใหญ่ตกอยู่ใต้อำนาจของอิสลาม ราชวงศ์อินเดียส่วนมาก แม้จะยังไม่นับถือศาสนาอิสลาม แต่ก็มิได้นับถือพระพุทธศาสนา มีแต่ราชวงศ์ปาละในมคธและเบงกอลเท่านั้นที่ยังนับถือพระพุทธศาสนาอยู่ ราชวงศ์ปาละเป็นราชวงศ์สุดท้ายที่นับถือพระพุทธศาสนา เพราะการอุปถัมภ์ของราชวงศ์นี้ มหาวิทยาลัยสงฆ์หลายแห่งในมคธและเบงกอลจึงยังพอทรงตัวอยู่ได้เช่น มหาวิทยาลัยนาลันทา วิกรมศิลา โอทันตบุรี

ที่ 16 อินเดียภาคเหนือส่วนใหญ่ตกอยู่ใต้อำนาจของอิสลาม ราชวงศ์อินเดียส่วนมาก แม้จะยังไม่นับถือศาสนาอิสลาม แต่ก็มิได้นับถือพระพุทธศาสนา มีแต่ราชวงศ์ปาละในมคธและเบงกอลเท่านั้นที่ยังนับถือพระพุทธศาสนาอยู่ ราชวงศ์ปาละเป็นราชวงศ์สุดท้ายที่นับถือพระพุทธศาสนา เพราะการอุปถัมภ์ของราชวงศ์นี้ มหาวิทยาลัยสงฆ์หลายแห่งในมคธและเบงกอลจึงยังพอทรงตัวอยู่ได้เช่น มหาวิทยาลัยนาลันทา วิกรมศิลา โอทันตบุรี

พระเจ้ายักษปาละเป็นกษัตริย์สุดท้ายของราชวงศ์ปาละ พราหมณ์เสนาบดีผู้หนึ่งชื่อราวเสนเป็นกบฏทำลายราชวงศ์ปาละลง ตั้งเสนวงศ์ขึ้น ราชวงศ์เสนะเป็นฮินดู พระพุทธศาสนาจึงขาดผู้ครองเมืองอุปถัมภ์ เวลาใกล้ ๆ กันนั้นเองกองทัพอิสลามภายใต้การนำของแม่ทัพชื่อ ภักติยาร์ และขิลจี บุตรชาย ได้บุกมคธ เผามหาวิทยาลัยนาลันทา วิกรมศิลา ปล้นเอาทรัพย์สินสมบัติของวัดต่าง ๆ ฆ่าฟันภิกษุสงฆ์ทุกรูปที่พบเห็น พระพุทธศาสนาซึ่งเหลืออยู่เป็นจุดสุดท้ายในแห่งนี้ถูกถอนรากถอนโคนจนไม่มีอะไรเหลืออีก ภิกษุสงฆ์ที่รอดตายได้หนีไปในเนปาลและธิเบต ไม่มีผู้ใดกล้ากลับมาอินเดียอีก

พุทธศาสนาซึ่งเกิดในอินเดีย เจริญและเสื่อมอยู่ในอินเดียเป็นเวลา 1,700 ปี ก็อวสานลงด้วยภัยต่าง ๆ ดังกล่าวมาแล้ว

Sunday, September 23, 2012

Bijak Mentafsir Dhamma

Apabila kita membaca kitab agama, terutama kitab Tipitaka, kita mesti bijak membezakan antara bahasa manusia dengan bahasa dhamma. Bahasa manusia biasanya ditulis secara tersurat, manakala bahasa dhamma ditulis secara tersirat.

Mungkin ada orang bertanya, kenapa masa mendengar khutbah dhamma, selalu rasa mengantuk?

Ini jawapannya.

Pada zaman Buddha, pernah ada 5 orang upasaka (Thai: ubasok) datang mendengar khutbah dhamma daripada Buddha dengan perlakuan yang berbeza-beza. Seorang duduk mendengar dhamma sambil tidur, seorang duduk melakar tanah dengan jari, seorang duduk menggoncang pokok, seorang duduk merenung langit dan hanya seorang yang duduk mendengar dhamma dengan hormat.

Phra Anon lalu bertanya kepada Buddha, kenapa 5 orang tersebut berperlakuan begitu?

Buddha berkata bahawa:

(1) Orang yang duduk tidur kerana pernah dilahirkan sebagai ular selama 500 kehidupan tetapi belum kenyang tidur. Datang mendengar khutbah dhamma pun masih tidur.

(2) Orang yang melakar-lakar tanah dengan jari kerana pernah dilahirkan sebagai cacing tanah selama 500 kehidupan. Oleh sebab sudah biasa mengorek tanah, maka datang duduk mendengar dhamma pun masih melakar-lakar tanah dengan jari.

(3) Orang yang duduk menggoncang pokok kerana pernah dilahirkan sebagai monyet selama 500 kehidupan. Sekarang datang mendengar dhamma pun masih duduk menggoncang pokok.

(4) Orang yang duduk mendengar dhamma sambil merenung langit kerana pernah dilahirkan sebagai Brahmana, tukang tilik masa berdasarkan bintang-bintang di langit selama 500 kehidupan. Sekarang pun masih duduk merenung langit hingga tidak mendengar khutbah Buddha.

(5) Orang yang duduk mendengar khutbah Buddha dengan hormat kerana pernah dilahirkan sebagai Brahmana yang kuat menuntut ilmu, mencari kebenaran selama 500 kehidupan. Sekarang apabila jumpa Buddha, berusaha mendengar dhamma hingga mencapai Sodaban.

Sudah tahu jawapannya. Lain kali berusaha mendengar khutbah dhamma dengan hormat.

Ini contoh bahasa dhamma. Jumlah 500 begitu banyak dijumpai di dalam kitab Tipitaka. Misalnya, 500 kehidupan, 500 buah kereta lembu, 500 ekor gajah, 500 ekor kuda dan sebagainya. Jumlah 500 ini merujuk kepada jumlah yang banyak. Jikalau diletakkan kepada perbuatan, menunjukkan perbuatan yang kerap berlaku.

Kelahiran sebagai ular, cacing, monyet, penilik masa dan pencari ilmu adalah perumpamaan untuk disesuaikan dengan perlakuan manusia. Manusia yang suka tidur diumpamakan seperti ular. Masa mendengar khutbah Buddha pun dia masih tidur. Orang yang suka korek-korek tanah diumpamakan seperti cacing tanah kerana cacing tinggal dalam tanah.

Kesimpulannya, kita mesti bijak mentafsir dhamma. Tafsiran yang salah membawa kepada pemahanam dan seterusnya amalan yang salah.



Kehidupan Sekarang Dan Kehidupan Akan Datang

"ชาติหน้าของคนโง่ จะต้องอยู่ ไกล หลังจากตายไปแล้วอยู่เสมอ แต่ชาติหน้าของคนฉลาด ต้องอยู่ที่นี่ และเดี๋ยว นี้ ติดต่อกันไปทีเดียว จึงสามารถ ป้องกันมันได้ คนโง่จะเอาเรื่องเหตุ ไว้ที่ชาติอื่น,
เอาผลไว้ที่ชาติอื่น, แล้วมันจะทำกัน ได้อย่างไร, เช่นว่าเดี๋ยวนี้ เราจะมีความทุกข์ เราต้องการ จะตัดต้นเหตุ ของความทุกข์, แล้วเราเอาเหตุ ของความทุกข์ ไปไว้ที่ ชาติอื่น คือ ชาติที่แล้วมา อย่างนี้ มันจะตัดต้นเหตุ ของความทุกข์ ได้อย่างไร."
-   พุทธทาสภิกขุ

Pemahaman tentang kehidupan sekarang (Thai: chat ni) dan kehidupan akan datang (Thai: chat na) telah diberikan definisi baru oleh golongan reformis agama Buddha, terutamanya Buddhadasa Bhikkhu. Dahulu orang faham khidupan sekarang sebagai kehidupan seseorang selepas dilahirkan dari perut ibu hingga ke mati. Kehidupan akan datang ialah kehidupan selepas mati apabila seseorang dilahirkan semula sebagai manusia. Sebelum dilahirkan semula sebagai manusia, seseorang mungkin terpaksa melalui beberapa kehidupan di alam lain seperti di alam syurga, di alam neraka atau di alam haiwan dalam tempoh yang lama bergantung pada Karma yang dilakukannya.

Misalnya, Buddha telah melalui pelbagai kehidupan, termasuk di alam Dewa dan alam Phrom yang tidak terhitung banyaknya hingga akhir sekali dilahirkan di dunia sebagai Putera Siddharta. Begitu juga dengan pengikut Buddha seperti Saribut, Mongganlan, Phra Anon dan sebagainya pernah dilahirkan entah berapa kali sebelum tiba pada kehidupan terakhir sebagai Arahant.

Jikalau anda pergi cari Luang Phor Charan, beliau juga akan beritahu bahawa anda telah dilahirkan sebagai itu dan ini. Jikalau anda seorang yang kaya, beliau akan berkata anda pada kehidupan dahulu pernah jadi adik beradik dengan beliau. Bahkan beliau berkata beliau pernah jadi Panglima Kanan kepada Prachao Taksin Maharaj. Ada yang percaya. Ada yang tidak percaya.

Masyarakat kita apabila mengalami sesuatu musibah, maka punca akan ditolak kepada Karma yang dilakukan pada kehidupan yang terdahulu (macamlah kita tahu bahawa dahulu kita pernah jadi manusia). Luang Phu Wen Suchinno duduk meditasi hingga punggungnya menjadi kudis dan lama berubat baru baik. Apabila orang bertanya, beliau berkata, Karma. Orang bertanya, kenapa pada kehidupan dahulu Luang Phor pernah buat Karma apa? Beliau berkata, bukan Karma kehidupan dahulu, sebaliknya Karma masa kanak-kanak. Beliau berkata masa kanak-kanak beliau pernah baling punggung lembu dengan kayu hingga terluka. Luka di punggung lembu merebak hingga lama berubat baru sembuh. Itulah puncanya.

Perihal kehidupan sekarang dan kehidupan akan datang merupakan sesuatu yang menarik untuk ditelusuri. Mengikut Buddhadasa Bhikkhu, perkara ini masih mengelirukan ramai orang. Perkara berkaitan kehidupan akan datang bukan perkara yang boleh dibuat andaian; bukan perkara yang boleh diajar mengikut buku, kitab atau kepercayaan turun menurun tanpa pemahaman yang betul.

Kehidupan sekarang (chat ni) dan kehidupan akan datang (chat na) berkaitan dengan perkataan "chat" iaitu lahir atau kelahiran. Apa yang lahir? Kelahiran fizikal atau kelahiran mental? Yang pastinya ialah kelahiran aku atau diri aku; sama ada kelahiran fizikal atau kelahiran mental. Kelahiran fizikal daripada perut ibu hanya berlaku sekali. Akan tetapi kelahiran mental boleh berlaku sepanjang masa. Dalam sehari mungkin berlaku berpuluh-puluh kali kelahiran mental. Kelahiran mana yang menjadi masalah kepada kita? Kelahiran fizikal atau kelahiran mental? Tentulah kelahiran mental. Kelahiran ini sering menimbulkan masalah kepada manusia. Oleh, itu manusia mesti menewaskan kelahiran ini agar tidak menimbulkan masalah. Inilah yang dikatakan kelahiran membawa kedukaan (dukkha). Setiap kali berlaku kelahiran mental, setiap kali akan menimbulkan kedukaan.

Apakah yang dimaksudkan dengan kelahiran mental? Kelahiran mental berlaku pada minda. Kelahiran mental ialah kelahiran upadana tentang "diri aku" dan "milik aku". Kelahiran ini membawa masalah kepada manusia. Buddha berkata, Panca Khandha yang mempunyai upadana akan melahirkan dukkha. Maknanya Panca Khandha yang mempunyai upadana sebagai "diri aku" dan "milik aku" akan melahirkan dukkha. Setiap kali ada upadana, maka setiap kali itulah timbul dukkha. Sebaliknya, Panca Khandha yang tiada upadana, maka tiada dukkha. (Panca Khandha ialah tubuh badan kita).

Panca Khandha Phra Arahant dipanggil Panca Khandha suci kerana tiada kilesa dan upadana. Sebab itulah Phra Arahant tiada dukkha. Sebaliknya, Panca Khandha orang biasa seperti kita sekejap ada upadana begitu, sekejap ada upadana begini yang semuanya berpunca daripada "diri aku" dan "milik aku". Sekejap lahir keinginan terhadap perkara itu. Sekejap lahir kebencian terhadap orang ini. Kelahiran ini berlaku berterusan selagi ada upadana. Inilah yang dimaksudkan dengan kelahiran mental.

Oleh itu, kehidupan sekarang dan kehidupan akan datang berkaitan fizikal dengan mental tidak sama. Kehidupan akan datang berkaitan dengan mental mesti mati dahulu baru ada kehidupan akan datang. Manakala kehidupan akan datang berkaitan mental berlaku setiap masa kerana setiap masa berlaku kelahiran baru.

Dalam sehari entah berapa banyak kelahiran baru dan kehidupan baru yang muncul di minda. Kehidupan baru sama dengan kehidupan akan datang. Misalnya, pada waktu pagi kita gembira. Ini kehidupan sekarang. Pada sebelah petang kita belum tahu. Itu kehidupan akan datang. Sekiranya pada waktu petang, kita sedih, maknanya kita telah memasuki kehidupan baru iaitu kehidupan yang sedih. Dalam sehari entah berapa banyak kehidupan kita bertukar ganti. Semuanya mengikut kilesa, upadana dan nafsu. Jika setahun, sepulh tahun atau sepanjang hidup, entah berapa ratus kali kita mengalami perubahan dalam kehidupan. Untuk lebih mudah difahami kita boleh mengatakan bahawa kelmarin ialah kehidupan lampau, hari ini ialah kehidupan sekarang dan esok ialah kehidupan akan datang. Namun, perubahan pada minda lebih halus lagi. Setiap detik minda berubah. Maka, setiap detik juga kita mengalami perubahan dalam kehidupan. Dalam bahasa dhamma dipanggil "lahir dan padam". Lahir dan padam inilah yang menentukan kehidupan kita.

Perubahan minda membawa kepada perubahan dalam kehidupan kita. Setap kali berlaku perubahan kita akan mengalami kegembiraan atau kesedihan. Perubahan ke arah kebaikan membawa kegembiraan. Manakala perubahan ke arah kejahatan membawa kesedihan.

Kehidupan akan datang (kehidupan baru) yang berlaku di minda tidak perlu menunggu mati. Setiap detik dan masa sentiasa berlaku perubahan.

Kehidupan akan datang bagi orang bodoh terletak sangat jauh iaitu selepas mati. Sebaliknya, kehidupan orang bijak terletak di sini dan sekarang ini secara berkesinambungan. Oleh itu, kehidupan akan datang bagi orang bijak boleh diatasi dengan baik. Manakala orang bodoh, meletakkan "punca" pada kehidupan lain, kemudian meletakkan "hasil" pada kehidupan lain. Bagaimana mahu mengatasinya masalah? Misalnya sekarang kita menghadapi penderitaan, tetapi kita meletakkan "punca" penderitaan pada kehidupan lampau, bagaimana kita mahu menyelesaikannya? Setiap masalah, punca, penyelesaian dan penghasilan mesti berada pada kehidupan yang sama barulah boleh diselesaikan dengan sempurna.


Definisi tentang kehidupan lampau, sekarang dan akan datang mesti difahami dengan betul sekiranya kita mahu menyelesaikan masalah kehidupan dengan berkesan. Sesuatu yang lucu apabila kita meletakkan punca masalah di puncak Gunung Himalaya, kemudian kita cuba selesaikannya di sini dan mengharapkan kejayaannya pada 1000 tahun akan datang selepas kita mati. 



Saturday, September 22, 2012

Majlis Kematian, Upacara Keagamaan dan Perayaan Tradisi Tanpa Arak!

วันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2555 ปีที่ 22 ฉบับที่ 7968 ข่าวสดรายวัน

งานศพ-บุญประเพณีปลอดเหล้า มท.เชิดชูเกียรติ-29จว.ต้นแบบ

นายพระนาย สุวรรณรัฐ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า ตามที่กระทรวงมหาดไทย ร่วมกับสำนักงานเครือข่ายองค์กรงดเหล้า (สคล.) ดำเนินการรณรงค์งานศพปลอดเหล้า และงานบุญประเพณีปลอดเหล้ามาตั้งแต่ปี 2554 โดยสั่งการให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัดรณรงค์เพื่อสนองพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง และถวายเป็นพระราชกุศล ปรากฏว่า 1 ปีที่ผ่านมาได้ผลเป็นอย่างดี ทั้งนี้ กระทรวงมหาดไทยร่วมกับหลายองค์กรได้จัดงานพิธีเชิดชูเกียรติ จังหวัดต้นแบบการรณรงค์งานศพและงานบุญปลอดเหล้า โดยจังหวัดที่ผ่านเกณฑ์การสำรวจมี 29 จังหวัด ประกอบด้วย ภาคเหนือ ได้แก่ เชียงใหม่ อุตรดิตถ์ ลำปาง เชียงราย ลำพูน น่าน พะเยา แม่ฮ่องสอน ขณะที่ภาคอีสาน ประกอบด้วย นครราชสีมา อุบลราชธานี ยโสธร ร้อยเอ็ด ศรีสะเกษ อำนาจเจริญ สุรินทร์ ขอนแก่น นครพนม มหาสารคาม หนองบัวลำภู สกลนคร เลย ชัยภูมิ ส่วนภาคกลาง ได้แก่จังหวัดชัยนาท นครนายก สมุทรปราการ ประจวบคีรีขันธ์ ตราด และภาคใต้ คือ ชุมพร และสงขลา

ปลัดกระทรวงมหาดไทยกล่าวต่อว่า พิธีเชิดชูเกียรติจังหวัดต้นแบบ ซึ่งจัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ ที่โรงแรมริชมอนด์ จ.นนทบุรี นับเป็นความสำเร็จอีกก้าวหนึ่ง เป็นความร่วมแรงของทุกฝ่าย ซึ่งกระทรวงมหาดไทยได้ใช้กลไกขับเคลื่อนในระดับจังหวัดและอำเภอ ให้มีการรวมตัวประชาคมระดับหมู่บ้านและตำบล จนส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงค่านิยมโดยร่วมกัน ทั้งนี้กระทรวงมหาดไทยจะเดินหน้าการรณรงค์เรื่องนี้อย่างเต็มที่ต่อไป เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับสังคม โดยเฉพาะในระดับครัวเรือนไม่ให้มีหนี้สิน ไม่ทะเลาะเบาะแว้ง ไม่ให้ใช้ความรุนแรงจากการเป็นทาสอบายมุขและน้ำเมา จะทำให้ครอบครัวอบอุ่น ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีเป็นรากฐานให้สังคมมีความเข้มแข็งนำไปสู่การพัฒนาประเทศชาติต่อไป

.............................................................................................................................

Pada tahun 2011 Kementerian Dalam Negeri, Thailand melancarkan kempen "Majlis Kematian, Upacara Keagamaan dan Perayaan Tradisi Tanpa Arak (alkohol). Setahun berlalu hasilnya menggalakkan.

Bagaimana dengan masyarakat Siam Buddhis di Malaysia? Bolehkah kita mempraktiskannya, terutama di kawasan wat yang kita anggap suci dan luhur? 

Friday, September 21, 2012

Tanam Sekarang, Tuai Hasil Sekarang!

 ว.วชิรเมธี  

"ทุกข์กระทบ ธรรมกระเทือน" 

ขอเจริญพรผู้สนใจธรรมะทุกๆ ท่าน ช่วงนี้สุขภาพของประเทศไทยไม่ค่อยดี สุขภาพของพ่อก็ไม่ค่อยดี เพราะฉะนั้นก็เลยตั้งใจธรรมบรรยายในวันนี้ว่า ทุกข์กระทบ ธรรมกระเทือน ก็จะชวนท่านทั้งหลายมาสำรวจว่า ทุกข์มันเกิดขึ้นที่ไหน ที่ใจใช่ไหม ถ้าสมมุติว่าประเทศมันยุ่งเหยิง ความทุกข์ของประเทศเกิดขึ้นที่ไหน เกิดขึ้นที่ไหน ที่คน คนนั้นศูนย์รวมความทุกข์มันอยู่ที่ไหน มันก็อยู่ที่ใจ เพราะฉะนั้นทุกข์ของคน ทุกข์ของประเทศ ถึงที่สุดแล้ว 

เหมือนที่พระพุทธเจ้าพูด เกิดที่ใจ เกิดที่ใจ ดับที่ไหน ทุกข์ในชาตินี้ จะดับชาติหน้าได้ไหม ทุกข์ที่นี่ ก็ดับมันที่นี่ คนไทยมีความเข้าใจผิดว่าปฏิบัติตามอารยมรรคชาตินี้ กะว่าหลายๆ ชาติหน้าถึงจะถึงนิพพาน ทำเหตุชาติหนึ่งแล้วไปเอาผลอีกชาติหนึ่ง จริงๆ พระพุทธเจ้าท่านเน้นว่าทำเหตุชาติไหน ก็เอามันชาตินั้น.


บางครั้งธรรมะนี่ไม่จำเป็นต้องมาจากปากของพระก็ได้ มาจากปากของผู้ที่รู้ธรรมะแต่ไม่ได้บวช ได้ไหม ก็ได้. ดังนั้นถ้าเราเข้าใจแล้วเราจะเห็นว่า คนทุกข์ก็มีอยู่ทั่วไป วิธีดับทุกข์ก็มีอยู่ทั่วไป.

 (sumber: Internet)

Phra Maha Vuthichai Vachiramethi merupakan bhikkhu muda yang begitu pantas dikenali kerana penyampaian dhamma beliau yang menyengat. Dalam sesetegah perkara pendekatan beliau mirip kepada pendekatan Achan Buddhadasa Bhikkhu. Bezanya, percakapan beliau lebih berlapik yang kekadang kedengaran seperti "mengampu" kerajaan atau pihak berkuasa berbanding dengan Achan Buddhadasa Bhikkhu yang tegas dan berterus terang hingga dilabel sosialis. Mungkin latar belakang yang berbeza. Maha V. Vachirmethi berasal dari utara yang sememangnya lebih lembut sifatnya berbanding Buddhadasa Bhikkhu, orang selatan yang terkenal dengan ketegasan.

Saya sendiri kagum dengan kebolehan Maha V. Vachiramethi tetapi bukan dalam semua perkara. Dhamma beliau masih "kurang matang" berbanding dhamma Buddhasa Bhikkhu. Mungkin pengalaman yang memisahkannya. Mungkin juga kerana masih melekat pada Loka Dhamma 8.

Di atas saya turunkan petikan ceramah Maha V. Vachiramethi. Terjemahannya lebih kurang begini:

"Seperti yang dikatakan Buddha, lahir di hati, padam di mana? Bolehkah dukkha pada kehidupan sekarang akan padam pada kehidupan akan datang? Dukkha di sini mesti dipadamkan di sini. Orang Thai tersalah faham bahawa mengamalkan Ariya Magga pada kehidupan sekarang akan mencapai Nirvana pada beberapa kehidupan akan datang; berusaha dalam kehidupan sekarang kemudian pergi terima hasil pada kehidupan lain. Sebenarnya Buddha menekankan bahawa berusaha (menanam) pada kehidupan mana, akan terima hasil (buah) pada kehidupan tersebut. Adakalanya dhamma tidak semestinya datang daripada mulut bhikkhu. Adakah dhamma boleh datang daripada mulut orang yang tahu dhamma yang bukan bhikkhu? Boleh. Sekiranya kita faham, kita akan nampak bahawa orang yang menghadapi dukkha ada di mana-mana, dan kaedah memadamkan dukkha juga ada di mana-mana."

Inti ajaran Buddha ialah: Tanam pada kehidupan sekarang, akan dapat menuai hasil pada kehidupan sekarang juga!

Malangnya, kita tersalah faham. Kita tanam pada kehidupan sekarang, tetapi berharap akan menuai pada kehidupan akan datang; mungkin puluhan, ratus atau ribuan kehidupan akan datang. Inilah kesilapan besar yang menjadi punca kita ketinggalan.

Orang lain - jiran kita - tanam sekarang, menuai hasil sekarang juga. Mereka telah sepuluh kali menuai hasil tetapi kita belum lagi. Asyik tanam tidak habis-habis. Kita mengharapkan hasil pada kehidupan akan datang. Sebab itu kita ketinggalan dan semakin ketinggalan. Orang berusaha untuk terima hasil sekarang. kita berusaha untuk terima hasil pada kehidupan lain.

Falsafah kita dalam perihal agama mempengaruhi kehidupan kita. Falsafah kita, bukan falsafah Buddha. Falsafah Buddha ialah "tanam sekarang, terima hasil sekarang". Akan tetapi falsafah kita "tanam sekarang, terima hasil selepas mati." Semuanya kita tolak ke zaman selepas mati seolah-oleh kita yakin benar bahawa kita akan hidup lagi selepas mati. Kita lebih pentingkan "akhirat" yang entah di mana dan bila daripada dunia
hari ini dan sekarang ini. Pelik sungguh. Kita hidup di dunia, tetapi lebih mementingkan kehidupan selepas meninggalkan dunia. Pergi wat berbuat kebajikan, berbuat pahala, semuanya fokus pada kehidupan selepas mati.

Masa hidup kita fokus pada kehidupan selepas mati. Selepas mati pun kita fokus pada kehidupan selepas mati. Lihatlah apabila orang pergi tambun di wat mereka akan minta dilahirkan di syurga yang entah di mana. Apabila orang mati, sanak saudara pun jemput bhikkhu datang baca Kusala juga fokus pada kehidupan akan datang. Sedangkan Kusala ditujukan kepada yang masih hidup sebagai pengajaran. Oleh sebab kedangkalan, kita ingat Kusala untuk orang mati.

Bagi tujuan "tanam sekarang untuk dapat hasil sekarang", selain Sila 5, Samadhi Pavana, kita mesti mengamalkan dhamma yang dipanggil Mongkul 38. Dhamma ini merupakan jalan kemajuan kepada kaum Buddhis. Mongkul bererti maju atau makmur. Jadi, Mongkul 38 ialah jalan kemajuan atau memakmuran bagi kita.

Buddha menekankan kepada kita supaya kita berusaha pada kehidupan sekarang dan terima hasil pada kehidupan sekarang juga. Sekiranya kita mengamalkan dhamma Buddha ini, barulah kita dapat bersaing dengan orang lain. Dalam semua perbuatan kita - termasuk perihal tambun tamtan - mesti mengutamakan jenis yang memberi hasil pada kehidupan sekarang. Semakin cepat, semakin baik. Kita bekerja hari ini mahu terima gaji bulan ini. Mustahil ada orang bekerja hari ini minta dibayar gaji pada tahun hadapan.

Tokoh-tokoh yang berjaya semuanya mengamalkan falsafah "bekerja hari ini, dapat hasil hari ini." Tauke Genting, Tauke Astro, Tauke TOTO, Tauke Air Asia dan lain-lain semuanya berpegang pada falsafah tersebut di atas. Jika tidak percaya, pergi tanya mereka, selepas "sembahyang" mereka mohon apa?

Berusaha hari ini mesti mengharapkan hasil hari ini. Ini ajaran Buddha yang sebenar.

Perkara kedua yang menarik perhatian saya ialah: Dhamma tidak semestinya daripada mulut bhikkhu. Mulut orang biasa yang bukan bhikkhu pun boleh memberi dhamma. Di Thailand terdapat pensyarah agama yang terdiri daripada orang biasa. Namun, masyarakat kita kurang "terima" dhamma daripada orang biasa. Tidak dapat "pahala". Mesti mendengar dhamma desana daripada phra bhikkhu baru dapat pahala, baru dapat pergi syurga. Inilah falsafah orang kita. Sebenarnya kita tidak tahu bahawa terdapat banyak kitab Tipitaka versi khas untuk masyarakat dihasilkan oleh orang biasa. Kitab Tipitaka versi online juga hasil usaha orang biasa. Banyak buku dhamma, CD dhamma yang dihasilkan orang biasa. Di Barat ratusan murid Dalai Lama yang merupakan orang biasa menghasilkan karya dhamma.

Dhamma ialah "sumber alam semulajadi" yang diketemukan oleh Buddha, kemudian diajarkan kepada manusia. Maka menjadi tanggungjawab umat manusia - sama ada bhikkhu atau orang biasa -menyebarluaskan "sumber alam semulajadi" tersebut. Yang penting sumbernya harus betul dan benar.


















Thursday, September 20, 2012

Tiada Orang, Tiada Agama

Semalam.

"Kenapa taman permainan hari ini tiada orang?"

"Kamu buta ke, yang bermain bola itu bukan orang ke?"

"Mana? Aku tak nampak orang. Aku hanya nampak, tanah, air, api dan angin!"

"Sah, kamu buta!"

Hari ini

"Kamu agama apa?"

"Aku tiada agama."

"Biar betul. Semalam aku nampak kamu pergi wat?"

"Bagaimana aku mahu ada agama kerana agama tiada."

"Agama Buddha, bukan agama ke?"

"Buddha hanya mengajar Dhamma!"

Buddhadasa Bhikkhu mempunyai banyak "buah tangan" yang istimewa untuk diberikan kepada kita.  Rugi sekiranya kita tidak menerimanya. "Tiada orang" dan "tiada agama" antara buah tangan yang dimaksudkan.

1. Tiada Orang

Kita selalu dengar orang berkata "tiada diri" tetapi jarang dengar orang menyebut "tiada orang". Setahu saya Buddhadasa Bhikkhu salah seorang yang pernah berkata: "Tiada orang". Bukan beliau berkata sembarangan tetapi ini merupakan ajaran Buddha.

Benda yang kita panggil "orang" itu tiada. Sekarang orang selalu bertanya, sudah mati akan lahir lagi? Lahir dengan apa? Lahir jadi apa? Ini yang selalu ditanya dari dulu hngga sekarang. Saya dulu pernah bertanya kepada nenek saya soalan yang sama. "Ehhh, budak ni tanya pelik-pelik!"

Buddhadasa berkata, agama Buddha mengajar bahawa sebenarnya orang tiada. Yang kita lihat sekadar elemen-elemen asas iaitu tanah, air, angin, api, udara dan sebagainya. Semua elemen berkumpul dalam satu kumpulan yang berfunsi mengikut sebab musabab dan hukum alam. Oleh itu, yang ada hanya alam semulajadi, tiada orang. Buddhadasa Bhikkhu berkata lagi bahawa sekiranya kita belajar agama Buddha hingga ke "teras" begini, kita tidak akan bertanya lagi "adakah orang selepas mati akan lahir lagi?" Sebab tiada orang.

Sekarang pun tiada orang, tetapi kebanyakan orang tidak faham. Mereka tidak cuba untuk memahaminya. Ada yang menolak kebenaran ini mentah-mentah sebelum diperhalusi. Oleh itu, ramai yang tidak mahu mendengar apabila Buddhadasa Bhikkhu berkata, "tiada orang". Sebaliknya, ramai yang khilaf pemahamannya bahawa "ada orang" kerana "sekarang saya boleh berfikir, saya boleh buat kerja," lalu mereka pun berkata inlah buktinya bahawa "ada orang". Pandangan tentang "ada orang" atau "wujud orang" datang daripada seorang ahli falsafah Barat yang terkenal (saya terlupa namanya) yang mempersoalkan ajaran Buddha tentang "Anattha".

Sebaliknya, agama Buddha berpendapat bahawa "saya boleh berfikir dan saya boleh buat kerja" sekadar mekanisma elemen-elemen asas mengikut hukum alam. Mekanisma ini terlalu halus sehingga tidak dapat dilihat dengan mata kasar. Oleh sebab kita merasa sakit, merasa senang, merasa bahagia dan merasa sengsara lalu kita berkata "ada orang" yang merasa. Sedangkan agama Buddha cuba mengajar kita memahami hakikat bahawa perasaan dan pemikiran itu hanya elemen-elemen semulajadi yang berfungsi mengikut hukum semulajadi. Orang tetap tiada.

Buddhadasa Bhikkhu berpesan apabila kita terdengar sebutan "tiada orang" tahulah bahawa itu ialah "teras" agama Buddha. Kilesa lahir daripada perasaan "ada orang", iaitu saya ialah orang yang membuat sesuatu mengikut nafsu hingga menerima kesusahan; kemudian saya menyusahkan orang lain. Oleh sebab "ada orang dan "ada diri" maka timbullah perasaan pentingkan diri. Sekiranya kita tahu dengan benar bahawa "tiada orang" maka Kilesa pun tidak akan lahir. Kilesa lahir kerana "ada orang".

Menurut Buddhadasa Bhikkhu, agama lain pun mengajar suapaya "tidak ada diri sendiri" dan "tidak ada diri orang lain" sebaliknya hanya ada diri Tuhan. Tuhan berkaitan dengan alam semulajadi, tetapi bukan orang. Sebab itulah agama lain mengajar penganut berbuat baik untuk kembali kepada Pencipta; untuk hidup abadi bersama Pencipta. Dalam agama Buddha, Pencipta ialah elemen-elemen asas yang bergabung menjadi satu. Dalam kepercayaan Brahmana terdapat istilah "Om" yang bermaksud "semua dalam satu" atau "satu dalam semua".

 Jikalau kita terdengar orang berkata "tiada orang" kita jangan cepat mempertikaikannya. Sebaliknya, kita renungkan kebenarannya. Diri kita - yang dipanggil orang - ialah gabungan elemen dalam agama buddha dipanggil Panca Khandha iaitu Rupa, Vedana, Sanya, Sankhara dan Vinyan.

2. Tiada agama.

Seterusnya kita cuba fahami apa yang dikatakan "tiada agama" (sasana).  Orang tiada agama dan orang ada agama pernah jadi bahan diskusi. Bermacam-macam pendapat dilontarkan. Ada yang berkata orang yang tiada agama juga tiada bermoral. Orang yang ada agama pula asyik bertelingkah pasal agama mana yang lebih baik, relevan dan sebaginya. Malahan yang berbunuhan kerana agama pun bukan sedikit. Searang hingar bingar di luas sana kerana isu menghina agama.

Peliknya, selama 45 tahun mengajar manusia, Buddha tidak pernah menyebut tentang "agama" (sasana). Buddha tidak pernah berkata, "beginilah agama kita, agama kalian bagaimana?" Buddha menggunakan iatilah "dhamma" tidak menggunakan istilah agama. Buddha hanya berkata: "Kalian suka dhamma siapa?" Kalian mengamalkan dhamma siapa?" Dhamma merujuk kepada hukum kebenaran yang diajarkan oleh pemimpin agama.

Istilah "sasana" hanya diguna pakai oleh orang sekarang. Buddha tidak pernah menggunakannya. Sesuatu yang malang apabila kita memahami apa yang kita panggil "agama" itu ialah sesuatu yang keramat, sakti, dan sebagainya tetapi bukan benda semulajadi. Inilah kesilapan kita. Kita tidak kenal apa itu agama.

Mengikut Buddhadasa Bhikkhu, agama Buddha, agama Kristian, agama Islam dan lain-lain hanya hukum alam yang dijumpai di alam semesta lalu dibawa untuk diajarkan kepada manusia. Kita tersilap lagi menganggap agama sesuatu yang "luar biasa" hingga melahirkan kemelekatan, kebanggaan dan ketakutan terhadap agama. Sebenarnya apa yang dipanggil agama ialah hukum alam yang dijumpai dan diajarkan kepada manusia dengan tujuan dan matlamat tertentu hingga melahirkan "upadana terhadap agama". Hakikatnya, "tiada agama", kerana yang ada cuma "hukum alam" dan "tanggungjawab manusia" dalam amalannya agar selaras dengan hukum tersebut supaya mendapat ganjaran (kebaikan) yang setimpal.

Buddhadasa Bhukkhu berkata, kita mesti memahaminya dengan baik; tiada apa selain daripada alam semulajadi dan hukum-hukumnya. Oleh itu, kita boleh meninggalkan istilah "agama" agar yang tinggal hanya istilah "dhamma". Dhamma ialah dhammachat (semulajadi), hukum semulajadi, tanggungjawab manusia mengikut hukum semulajadi dan balasan yang bakal diterima. Semuanya hanya semulajadi. Realitinya, tiada agama sebagaimana yang menjadi pertelingkahan kita. Kita tidak perlu memanggil agama. Kita tidak perlu bertelingkah tentang agama. Apabila orang berkata agama kita begitu, agama kita begini, kita beritahu dia bahawa kita tiada agama. Kita hanya ada "dhamma" kerana kita tidak mahu bertengkar berebut agama dengan sesiapa. Kita panggil agama kita sebagai dhamma sebenarnya lebih dekat dengan kebenaran kerana dhamma ialah dhammachat (semulajadi) yang mempunyai hukum-hukum tersendiri yang tidak dicipta.

Apa yang kita panggil agama ialah sesuatu yang kita cipta sendiri. Suatu konsep yang kita wujudkan sendiri. Semuanya merumit dan menyusahkan. Jikalau kita berjaya mendekati agama yang sebenar, kita akan sedar bahawa tiada benda yang kita panggil agama ini yang menjadi upadana kita selama ini.

Buddhadasa Bhikkhu selalu membawa sesuatu yang luar biasa kepada kita. Dhamma beliau tidak klise atau konvensional. Sebaliknya sesuatu yang baru yang mencabar fikiran kita. Beliau berkata, kita selalu keliru terhadap penggunaan istilah yang berbeza, sedangkan maknanya merujuk perkara yang sama. Bagi mereka yang telah tiada upadana, seperti Arahant, mereka tidak perlu bertelingkah pasal istilah lagi. Mereka telah kehabisan Kilesa. Mereka telah mencapai kebenaran yang hakiki yang tidak perlu bergaduh dengan sesiapa tentang agama dan kepercayaan.

Buddha berkata, dhamma umpama rakit untuk menyeberangi sungai. Jikalau dhamma kita samakan dengan agama, maknanya agama juga umpama rakit untuk menyeberangi sungai.



Wednesday, September 19, 2012

Anda Suka Buddha Yang Mana?

Anda suka Buddha yang mana? Kedengarannya seperti kebudak-budakan. Orang dewasa tentu tidak akan terlintas untuk bertanya soalan sebegini. Buddha Thailand, Sri Lanka. Myanmar, Theravada, Mahayana atau Vajrayana? Bukan ini maksud saya. Patung Buddha tidak jauh berbeza; sekadar simbolik yang dihormati kerana jasa-jasa Buddha menunjukkan jalan kebebasan manusia daripada kebelengguan hidup. Anda suka Buddha yang mana merujuk kepada gambaran Buddha yang diberikan kepada kita oleh kitab agama.

Monday, September 17, 2012

Ciri-ciri Seorang Pemimpin Yang Baik


Orang bertanya pandangan saya berkenaan pembinaan patung Phra Phrom (Brahma) di wat Thai. Phra Phrom dewa dalam agama Hindu, kenapa mesti dibina di dalam wat agama Buddha. Soalan ini rasanya lebih sesuai ditujukan kepada pihak wat yang membina Phra Phrom di dalam wat mereka. Pandangan saya tidak akan mengubah apa-apa. Jikalau ikut pandangan saya, pembinaan semua jenis patung harus diterhadkan. Matlamat agama Buddha bukan untuk sembah patung. Bahkan pembinaan patung bertentangan dengan konsep Anatta. 

Berbalik kepada patung Phra Phrom. Secara pribadi saya tidak menggalakkan pembinaannya. Akan tetapi bagi wat yang telah membinanya, kita boleh melihatnya dari sudut yang positif. Kita tidak melihat apa yang tersurat, tetapi melihat apa yang tersirat. Phra Phrom mempunyai 4 muka yang secara tersiratnya mewakili Metta, Karuna, Mudita dan Ubekkha. Empat ciri ini dalam agama Buddha dikenali sebagai Phrom Viharn 4 (Brahma Vihara 4). Phrom Viharn 4 merupakan dhamma yang sangat penting. 

Menurut Than Chau Khun, Phra Dhammapidok (P.A. Pyutto), dalam agama Buddha, seorang pemimpin mesti mempunyai empat dhamma ini. Seorang pemimpin yang mempunyai Metta, Karuna, Mudita dan Ubekkha adalah pemimpin agung yang tiada galang gantinya. Pemimpin negara, pemimpin masyarakat, pemimpin keluarga mahu pun pemimpin agama yang mempunyai Phrom Viharn 4 pasti membuahkan kejayaan dalam kepimpinannya. 

Setiap pemimpin, selain mempunyai Phrom Vharn 4, dia juga mesti mempunyai "4 muka" seperti Phra Phrom. Manusia hanya mempunyai sepasang mata. Phra Phrom mempunyai 4 pasang mata yang boleh dilihat ke 4 arah. Seorang pemimpin yang baik harus melihat ke 4 arah. Lazimnya, pemimpin hanya melihat ke arah depan sahaja. Pemimpin begini hanya mementingkan "orang di depannya" sahaja. Orang di sisi dan di belakang tidak dipedulikan. Maklumlah "orang di depan" ialah orang besar yang harus diberikan perhatian. Sedangkan orang di sisi hanya rakan taulan, manakala orang di belakang hanya pengikut yang tidak penting sangat. Oleh itu, cukup sekadar memandang ke depan sahaja. 

Sebaliknya, pemimpin yang baik umpama Phra Phrom yang mempunyai 4 muka yang memandang ke semua arah - depan, belakang, kiri dan kanan. Orang besar, orang kecil, orang kaya atau orang miskin diberikan perhatian yang sama rata. Bukan hanya memberikan perhatian kepada Perdana Menteri atau Menteri sahaja, tetapi kepada orang bawahan, sahabat seperjuangan, masyarakat dan orang perseorangan diberikan perhatian yang sama rata. 

Apabila  sifat Metta, Karuna, Mudita dan Ubekkha disertai dengan pandangan yang saksama ke semua arah, maka dialah pemimpin yang hampir sempurna sifatnya sebagai seorang pemimpin. 

Masalah yang sering timbul berkenaan pemimpin dan kepimpinan adalah berpunca daripada pemimpin yang tiada Phrom Viharn 4. Apabila pemimpin tiada Metta (kasih sayang) maka pemimpin cenderung mengabaikan orang lain. Kerana tiada perasaan kasih sayang, dia tidak dapat menyelami perasaan dan masalah orang lain dengan baik. Manakala pemimpin yang tiada Karuna tidak akan berusaha membantu orang lain agar bebas daripada masalah yang dihadapi. Pemimpin yang tiada Mudita pula tidak berasa bangga apabila orang lain mendapat kebaikan. Malahan sesetengahnya berasa dengki dan cemburu apabila orang bawahannya mendapat pengiktirafan. Sikap begini membawa kepada perbuatan tarik kaki sesama sendiri. Bagi pemimpin yang tiada Ubekkha, tindakan yang adil sukar dilakukan apabila melibatkan masalah keluarga atau saudara mara dengan pihak lain. Dia cenderung menyembelahi keluarga atau sanak saudaranya. 

Pemimpin yang tiada Phrom Viharn 4 dan hanya "memandang ke satu arah sahaja" akan mencetuskan perbuatan rasuah, kronisme dan nepotisme.  

Selain itu, Phra Dhammapidok memberikan 4 ciri lagi bagi menjadi pemimpin yang baik. Empat ciri tersebut ialah kemahiran dalam berinteraksi dengan masyarakat yang dipimpinnya. 

Empat ciri tersebut ialah: 

(1) Bercakap dengan jelas, apakah matlamat dan tujuannya. 

(2) Bercakap hingga orang lain yakin dan sedia melakukannya.

(3) Bercakap hingga menaikkan semangat yang berkobar-kobar di kalangan pendengar. 

(4) Bercakap melahirkan harapan bahawa ia akan memberikan hasil sebagaimana yang diharapkan.

Kesimpulannya, mempunyai Phrom Viharn 4, memandang secara saksama ke semua arah dan mempunyai kemahiran berinteraksi merupakan ciri-ciri pemimpin yang baik yang boleh diharapkan membawa kejayaan kepada masyarakat yang dipimpinnya. 


Friday, September 14, 2012

Pemimpin Mesti Memberi Ilmu, Bukan Sekadar Melontar Idea

Pemimpin masyarakat dianggap sebagai tiang masyarakat. Oleh itu, tidak wajar mereka menimbulkan prasangka di hati masyarakat.  Mereka tidak boleh "memisahkan diri" daripada masyarakat. Apatah lagi bertindak seperti "penderhaka" kepada masyarakat yang dipimpinnya.

Luaran bersikap seperti orang baik yang berjiwa besar dan berfikiran luas, akan tetapi tanpa disedari telah "memisahkan diri" dan "menderhaka" kepada masyarakat. Memisahkan diri daripada masyarakat bermaksud tidak merasai atau cuba merasai apa yang dirasai oleh masyarakat. Hidupnya bercanggah dengan hidup masyarakat. Mereka dalam kesenangan, tetapi masyarakat dalam kesusahan. Mereka bahagia, tetapi masyarakat menderita. Menderhaka bermaksud membelakangkan masyarakat atau menginkari keperluan masyarakat. Masyarakat memerlukan bantuan, tetapi dia tidak mahu menghulurkannya. Sebaliknya, asyik memberi seribu alasan. Bukan dia tidak membantu langsung. Mereka berusaha membantu tetapi tidak serius. Mereka lebih gemar mempengaruhi masyarakat agar masyarakat mengikuti kehendaknya daripada dia cuba memenuhi keperluan masyarakat - keperluan bukannya kehendak atau kemahuan.

Pemimpin yang suka mempengaruhi orang lain dengan idea-idea yang tidak dapat diterima masyarakat bukan pemimpin yang baik. Jikalau masyarakat ingkar, maka dia akan menganggap masyarakat itu sebagainya musuhnya.

Pemimpin harus berjumpa dan berbincang dengan masyarakat secara berlapang dada, bukannya bertindak seperti musuh. Mereka mesti berusaha memberi pengetahuan kepada masyarakat untuk membangunkan diri, bukannya asyik memberi idea agar dituruti masyarakat. Memberi ilmu pengetahuan kepada masyarakat lebih baik daripada memberi idea yang mungkin bertentangan dengan keperluan masyarakat. Sekiranya perkara ini berlaku, maka timbul pula persengketaan.

Apabila ilmu pengetahuan masyarakat bertambah, maka mudah bagi pemimpin berinteraksi dengan masyarakat. Pemimpin akan lebih mudah memahami kehendak masyarakat. Manakala masyarakat pula lebih senang memahami keterbatasan seorang pemimpin agar tuntutan mereka tidak melampaui batasan. Sering terjadi apabila tuntutan tidak dipenuhi, pemimpin akan dilabel bermacam-macam. Sedangkan, realitinya pemimpin mempunyai kuasa yang terbatas yang mustahil dapat menunaikan kesemua kehendak hati masyarakat. Jikalau masyarakat berilmu, maka masyarakat boleh berusaha sendiri dengan pemimpin bertindak sebagai pembimbing atau penasihat. Satu perkara yang harus diingat, jangan mencucuk hidung masyarakat kerana ini bukan zaman yang boleh diperlakukan sedemikian. Zaman "menglembukan" masyarakat telah berlalu.

Masyarakat yang berilmu senang didekati. Pemimpin yang memberi ilmu (bukan memberi idea) lebih disukai. Jikalau berlaku perselisihan pendapat, pasti akan berlaku dalam keadaan yang lebih harmoni.

Pemimpin harus membawa masyarakat ke arah perpaduan, bukannya ke arah perpecahan. Pemimpin mesti membawa masyarakat ke arah kebaikan, bukannya memperdaya masyarakat ke dalam perigi buta. Pemimpin tidak boleh ada agenda tersembunyi, jika tidak akan menjadi kebencian apabila perkara tersebut terbongkar. Mulut manusia bukan mulut tempayan. Rahsia akan terbongkar suatu hari nanti.

Pemimpin tidak harus berfikir dan bertindak berdasarkan kehendak hati sendiri. Mereka mesti berfikir dan bertindak berdasarkan keperluan masyarakat kerana mereka pemimpin masyarakat. Pemikiran yang membina membawa kepada pembangunan dan kemajuan. Pemimpin harus bercakap benar. Mereka tidak boleh berbohong kepada masyarakat. Memberi alasan-alasan bagi menutupi kelemahan diri bukan sikap yang baik. Pemimpin mesti tahu sesuatu perkara dengan benar, bukan main teka atau cakap ikut sedap sahaja.

Selaku penganut agama Buddha, pemimpin Siam mesti menjadikan Dhamma sebagai pusat pemikiran. Apa-apa yang bercanggah dengan Dhamma mesti diketepikan. Pemikiran yang berteraskan Dhamma sahaja yang mampu membangun dan memajukan masyarakat Siam kerana pemikiran begini telah lama diterapkan ke dalam kehidupan masyarakat Siam. Pemikiran lain tidak sesuai, bahkan akan menjadi penghalang kepada perkembangan tamadun Siam. Sedar atau tidak sedar, masyarakat Siam menjadi seperti hari ini daripada pemikiran Dhamma yang diwarisi dari generasi ke generasi. Oleh itu, setiap pemimpin harus mempunyai pengetahuan Dhamma dan menguasai teknik-teknik pembangunan masyarakat yang dianjurkan oleh Buddha dengan baik.

Pemikiran lain, selain pemikiran Dhamma tidak mampu membawa masyarakat Siam ke tahap yang lebih tinggi. Pemimpin atau intelek Siam tidak harus lupa diri hingga mengagungkan pemikiran lain yang berlainan daripada pemikiran Dhamma. Bukan bermakna pemimpin dan intelektual Siam harus menolak pemikiran lain, misalnya pemikiran Barat atau pemikiran Islam. Sebalik jadikan pemikiran tersebut sebagai sokongan kepada pemikiran Dhamma. Maknanya pemikiran Dhamma menjadi teras dalam segala hal. Jikalau masyarakat Barat yang dikatakan lebih maju, kaya dan pendidikan lebih canggih boleh menerima pemikiran Dhamma, kenapa pemimpin Siam masih bergelumang dengan pemikiran yang lebih kolot?

Pemikiran Dhamma mampu membawa kemajuan bukan sahaja kepada masyarakat Siam, bahkan kepada masyarakat lain di dunia. Pemikiran Dhamma tidak membataskan manusia kepada golongan "baik" dan "golongan tidak baik". Pemikiran Dhamma  tidak memperkotak-katikkan manusia kepada golongan yang "dijamin" dan golongan yang "tidak dijamin" tempatnya di syurga. Pemikiran Dhamma tidak mempunyai "musuh" luaran yang wajib dihapuskan. Pemikiran Dhamma menolak keganasan dan peperangan dalam usaha mengharmonikan masyarakat. Pemikiran Dhamma tidak menggunakan kekerasan untuk membawa maningkatkan moraliti manusia. Pemikiran Dhamma memberi hak yang sama rata kepada manusia untuk membaiki diri dan mengushakan apa yang menjadi matlamat utamanya. Pemikiran Dhamma tidak menggunakan pendekatan menghukum manusia yang membuat kesalahan, sebaliknya manusia yang bertindak menghukum diri sendiri.

Berapa ramai pemimpin Siam yang menggunakan pemikiran Dhamma mendekati masyarakat?

Buddha apabila memberi khutbah tidak pernah memaksakan pemikiran Baginda ke atas orang lain. Baginda menerangkan pendapat atau pandangan Baginda, kemudian membiarkan orang yang mendengar membuat pilihan sendiri. Baginda tidak memaksa sama sekali atau cuba mempengaruhi pemikiran orang dengan habuan atau janji manis. Baginda menggunakan sistem demokrasi dalam menyampaikan Dhamma. Baginda menawarkan situasi "menang - menang" kepada masyarakat. Situasi ini sekarang digunakan oleh para usahawan atau ahli perniagaan. Teknik menag - menang telah digunakan oleh Buddha sejak lebih 2500 tahun dahulu. Pertama kali Buddha menggunakan teknik menang-menang sewaktu berdepan dengan Pancavakkhi. Buddha berjaya menunaikan tanggungjawab menyampaikan Dhamma (kebenaran), Pancavakkhi berjaya mencapai Arahant. Kedua-dua pihak mendapat kebaikan. Inilah situasi menang - menang yang jarang dilakukan oleh pemimpin masyarakat Siam.

Lazimnya, pemimpin masyarakat Siam gemar dan begitu mahir menggunakan situasi "menang - kalah". Mereka menang, tetapi masyarakat kalah. Apabila pembesar negara datang, mereka duduk di kerusi empuk, manakala masyarakat duduk di atas rumput atau tanah. Apabila mendapat bantuan, mereka dapat dahulu, masyarakat ada yang tersisih. Bahkan ada yang tidak pernah merasa bantuan mestipun bantuan diberi atas nama masyarakat Siam.

Kenapa perkara sebegini terjadi? Kerana pemimpin masyarakat Siam menggunakan pemikiran "pentingkan diri" yang dianuti golongan tamak haloba. Sebaliknya pemikiran Dhamma menolak orang yang bersifat tamak haloba. Pemikiran Dhamma mengutamakan orang yang bermurah hati dan sedia berkongsi. Hukum sebab-musabab yang dipanggil hukum "Itappaccayata" tidak memungkinkan seseorang hidup sendirian tanpa bantuan orang lain. Semua orang saling bergantungan atau saling memerlukan. Itappaccayata bermaksud "saling bergantungan" iaitu tiada benda yang wujud sendiri, melainkan dengan gabungan elemen-elemen. Pemimpin tidak akan wujud tanpa masyarakat yang dipimpinnya. Masyarakat pula sukar hidup tanpa pemimpin. Bermula daripada institusi kecil seperti rumah tangga hingga kepada kampung, daerah, negeri dan negara mesti ada pemimpin.

Kesimpulannya, pemimpin masyarakat Siam harus menggunakan pemikiran Dhamma untuk memajukan masyarakat Siam. Mereka tidak boleh terlalu angkuh dengan ilmu yang dicedok di universiti hingga memandang rendah pemikiran Dhamma atau melupakannya sama sekali. Pemikiran lain, sehebat mana sekali pun, tidak berapa berkesan membawa pembangunan mental dan fizikal kepada masyarakat Siam kerana bercanggah dengan latar budaya masyarakat Siam.

Wednesday, September 12, 2012

Phra Malai: Madu Atau Racun?

Mungkin anda pernah mendengar istilah Phra Malai, Desana Mahachat atau Katha Phan (Katha 1000). Phra Malai ini menjadi sumber kepercayaan masyarakat Thai beragama Buddha sejak sekian lama. Sewaktu budak-budak kita selalu dihiburkan oleh orang tua-tua dengan kisah Phra Malai. Kisah Buddha akan datang - Phra Sri Ariya Mettrai (Metteya) yang digambarkan sebegitu sempurna dan indah bersumber daripada Phra Malai. Phra Malai mengisahkan seorang Bhikkhu Arahant yang bernama Phra Malai menjelajah alam syurga dan neraka dan mengetahui segala isinya. Sewaktu di syurga beliau pernah berjumpa dengan Bodhisatva yang bakal dilahirkan sebagai Buddha Sri Ariya Mettrai.

Phra Malai umpama madu dan racun sekali gus?

Phra Malai ialah kesusateraan klasik yang mendominasi fikiran dan kepercayaan masyarakat Thai sejak sekian lama masih menjadi misteri nusantara kerana asal-usulnya belum dapat dipastikan. Berdasarkan struktur penulisan, dipercayai bahawa mungkin berasal daripada kisah "Malai Vatthu" yang dihasilkan oleh sasterawan Sri Lanka dalam bahasa Pali. Penulisnya barangkali seorang bhikkhu. Ditulis pada abad ke-17 BE. Namun, tiada bukti yang menyokong bahawa Phra Malai dihasilkan di Sri Lanka kerana karya ini tiada sama sekali di negara tersebut.

Struktur penulisan kisah Chunkalla dalam kitab Sahassapakon Sri Lanka yang dihasilkan sekitar abad ke-14 BE telah mempengaruhi struktur kisah Malayya Devas Thera Vatthu di Burma. Maka timbul pula pendapat yang mengatakan Phra Malai mungkin berasal daripada Malayya Devas Thera Vatthu yang dikatakan dihasilkan di Burma oleh bhikkhu Burma antara akhir abad ke-16 BE hingga awal abad ke-18 BE. Kisah ini telah tersebar ke Thailand melalui 2 cara melalui Lanna (abad ke-17hingga abad ke-18 BE). Melalui Sukhothai (abad ke-19 hingga abad ke-20 BE).

Akan tetapi tidak wujud versi asal Malayya Devas Thera Vatthu di Burma. Bersandarkan maklumat ini, satu andaian bahawa kisah Phra Malai yang ditulis di Burma mungkin hasil sastera pendek yang dipanggil "Phra Sutta". Lantas wujud nama Phra Malai Sutta. Phra Malai Sutta merupakan kisah teladan seperti kisah Phra Vetsandorn. Oleh itu, tidak dapat dirumuskan dengan tepat asal-usul karya Phra Malai.

Kisah Phra Malai tersebar secara meluas di Negara Thai sejak sekian lama - dalam bentuk sastera dan bacaan mantra (Suatmon). Bahagian yang menjadi sastera ialah Phra Malai Kham Luang yang ditulis oleh Chao Fa Dhammathibet dalam aksara Thai zaman Ayuthaya. Satu lagi ialah "Traiphum Phra Ruang" yang dihsilkan oleh Phaya Dhammaraja Lithai.  Dalam kisah ini tercatat ungkapan "Palayyaka" yang mungkin merujuk kepada Phra Palayyaka" atau kisah Phra Malai. 

Bahagian yang menjadi bacaan mantra (suatmon) ditulis dalam buku "Samut Khoi" dan daun lontar dalam bahasa setempat.  Di Selatan ditulis dalam bahasa Khom atau bahasa Thai. Di Isan dan Chiangmai ditulis dalam daun lontar dalam bahasa Dhamma. Di Selatan dipanggil "Phra Malai Khamkarp". Di Isan dipanggil "Malai Meun, Malai Sen". Di Chiangmai dipanggil "Dika Phra Malai".

Selain Negara Thai, negara jiran yang beragama Buddha seperti Burma, Laos, Kemboja dan Malaysia juga kenal Phra Malai. Perbezaannya mungkin berbeza pada nama atau panggilan tetapi struktur penceritaan dan isinya sama. Tema pun sama. Kisahnya berkisar pada cerita neraka, syurga, dosa, pahala, kebaikan, musibah dan Phra Sri Ariya Mettrai (Mettiya). Tujuannya agar pembaca atau pendengar dapat memahami Karma baik, Karma jahat, balasan Karma, berbuat pahala (tambun), berbuat kebajikan (tamthan), kebaikan tambun dan tamthan dan amalan-amalan yang akan membawa seseorang lahir pada zaman Buddha yang dikenali sebagai Phra Sri Ariya Mettrai (Buddha Penyelamat).

Kisah Phra Malai telah mempengaruhi kepercayaan masyarakat thai dengan begitu kuat dalam hal neraka, syurga, kebaikan dan kejahatan. Habuan membuat baik ialah dapat pergi syurga. Balasan membuat jahat ialah akan ke neraka. Begitu juga dengan kisah Traiphum Phra Ruang. Namun pengaruh Phra Malai lagi kuat sebab penggunaannya yang meluas di dalam masyarakat. Dahulu dalam upacara perkahwinan dan kematian ada dibacakan (suat) Phra Malai.

Kepercayaan yang begitu kuat dipengaruhi kisah Phra Malai ialah kepercayaan tentang Buddha akan datang iaitu Phra Sri Ariya Mettrai. Zaman Buddha Penyelamat ini digambarkan dengan penuh harmoni hingga tiada orang jahat dan kejahatan sama sekali, melainkan keharmonian, ketenteraman dan kebahagiaan sahaja. Tiada lagi keindahan kehidupan yang digambarkan seindah kehidupan zaman Phra Sri Ariya Mettrai ini. Kediaman, pakaian, makanan dan semua keperluan manusia datang dalam bentuk "ajaib/istimewa" (dibba).

Sebenarnya kisah Phra Ariya Sri Mettrai ada dalam Kitab Tipitaka: (Buddha berkata: "Oh, Bhikkhu, apabila manusia mencapai usia 80,000 tahun, maka Buddha yang bernama Mettrai akan lahir di dunia. Baginda seorang Arhant yang mencapai Trassaru dengan usaha sendiri....")

Mahu tahu lebih lanjut, baca rujukan Tipitaka Thai di bawah.


(Rujukan: Kitab Tipitaka)


Dalam Kitab Tipitaka tidak disebut tentang cara-cara tambun untuk dilahirkan pada zaman Buddha Mettrai sebagaimana dalam kisah Phra Malai. Mungkin kisah Phra Malai tercetus daripada imaginasi penulisnya sendiri. 

Dalam Kitab Tipitaka, Buddha Sri Ariya Mettrai tidak berbeza dengan Buddha. Cuma Buddha Mettrai (Metteyya) menguruskan ribuan Sangha, manakala Buddha sekarang hanya menguruskan ratusan Sangha. Ini bermakna Sangha dan penganut agama Buddha Metteyya lebih ramai jumlahnya.

Matlamat asal agama Buddha ialah membuat kebaikan (tambun) untuk mencapai Nirvana, tetapi dalam Phra Malai telah terpesong iaitu membuat kebaikan untuk dilahirkan pada zaman Phra Sri Ariya Mettrai, kemudian baru mencapai Nirvana. Oleh itu, masyarakat begitu gemar membuat kebaikan sebagaimana ditetapkan dalam Phra Malai; misalnya mendengar khutbah (desana) Mahachat yang terdapat Khata 1,000 hinga habis dalam sehari. Desana Mahachat ini umpama kapal besar yang bakal membawa manusia ke zaman Phra Sri Ariya Mettrai.

Betapa kuat pengaruh Phra Malai dapat dilihat pada tradisi masyarakat Thai yang gemar mencetak buku Phra Malai sebagai sedekah kepada sanak saudara yang telah mati. Dipercayai sedekah ini mendapat faedah bun kuson yang banyak. Dalam buku Phra Malai biasanya dicetak sekali dengan Phra Abidhamma 7 Khampi. Maka tidak hairanlah kebanyakan orang memanggil Phra Malai sebagai Khampi Phra Malai.

Phra Malai mempengaruhi kepercayaan masyarakat Thai hingga ke hari ini sehingga ramai yang tidak sedar bahawa Phra Malai sekadar karya sastera. Saya katakan Phra Malai umpama madu sekiranya kita tafsir dan fahaminya dalam konteks sastera. Banyak pengajaran yang kita dapat. Namun, sekiranya kita tafsir dan fahaminya sebagai kitab agama, Phra Malai adalah racun. Inilah yang telah terjadi kepada pemikiran masyarakat Thai sejak berzaman. Phra Malai telah meracuni pemikiran mereka (kita?) kerana mereka menganggap Phra Malai ialah kitab agama yang sahih dan kebenarannya tidak diragui.

Oleh sebab Phra Malai sebuah karya sastera, kita selaku generasi berpendidikan harus mentafsir kisah Phra Malai sebagai hasil kesusasteraan, bukannya sebagai kitab agama. Kitab agama kita ialah Kitab Tipitaka atau Phra Traipidok. Sudah tiba masanya kita menjadikan Kitab Tipitaka sebagai rujukan utama.